24 майя 2022

ДÆ ЦЪУХБÆЛ КУ НÆ ХУÆЦАЙ…

27.10.2020 | 10:47

Санати зундилæг Сем кæддæр, дан, бафтудæй Хонсар Иристони еу, Згъубир, зæгъгæ, гъæумæ. Уоми ’й хуарз исиуазæг кодтонцæ. Куд фæууй, уотæ ’й аллихузон хабæрттæй дæр фæрсун байдæдтонцæ. Æма син е дæр радзурдта:

– Æзинæ ку рафунæй дæн, уæд мæ фуни фæууидтон, фиццаг æрситæ куд рауардта, уæдта фустæ, уой фæсте ба – робæстæ æма берæгътæ.

– Нæ дæ лæдæрун, Сем. Е цæхуæн фун æй? – бадес кодтонцæ згъубирæгтæ.

– Мадта, лæдæрдæй дзорун раст нæй, – загъта Сем. – Фиццаг адæм адтæнцæ æрсити хузæн зундæй дæр æма хъаурæй дæр. Нур адæм æнцæ сабур, раст фустæ æма фуркъати хузæн. Мах фæсте ба уодзæнæй сайагæ, мæнгард, берæгъ адæм…

Семи аци таурæхъмæ гæсгæ уой зæгъуйнаг ан, æма, нæ нуриккон цардиуаги исконд циуавæр иссæй, уомæ кæсгæй уæмæ уотæ нæ зиннуй, цума еци зундилæг ци ралæууйнаг доги кой кодта, е абони исæцæг æй?.. Цума æгæр нæ исберæ ’нцæ уодикондæй сайагæ, мæнгард, сæ миутæй ба берæгъарæзт адæм?.. Сæ бæрцæн ма, ка ’й зонуй, куддæртæй ниббухстайанæ, фал æ бæлахи бæлах е æй, æма нæ цард цæмæй аразгæ ’й, еци равгитæ æнæгъæнæй дæр уони къохти бафтудæнцæ æма си айдагъдæр сæхе хуарзæн пайда кæнунцæ… Рæстзæрдæ фæллойнæгæнæг дзиллæ ба уони фудимелæй фудевгет кæнунцæ…

 

Анатолий Лысков, раздæри сенатор: «Уотæ мæмæ кæсуй, æма автор (вице-премьер Ю.Трутнев, кæци бахаста фæндон, цæмæй паддзахадон службæмæ ист ма цæуонцæ зундгонд чиновникти цæуæт – Ред.) æй ССР Цæдеси раздæри прокурор Вышинскийи хæстæг, кæци уотæ нимадта, æма адæми знаги фурт дæр адæми знаг æй…»

– Кæддæри сенатор, прокуратури, ССР Цæдеси медгъуддæгути министради, Уæрæсей Æдасдзийнади федералон служби бæрнон косæг, инæлар-лейтенант, махмæ гæсгæ хуарз зонуй, паддзахадон бæрнон бунати бадæг уотид нецæй туххæй зулунгонд некæдма æрцудæй. Æма æ фудракæндтитæ кæмæн рагъæр унцæ, еци адæймаги цæуæтæй еске æ бæсти хецаудзийнадæмæ ку æрбайервæза, уæд æ фиди нæ бафæнддзæнæй, æ уайæнти нæ рауайдзæнæй, уой туххæй сомигæнæн ес?

 

Геннадий Онищенко, Паддзахадон думи депутат: «Уæ зæрдæбæл æй бадаретæ – гæбутæ сæхе ниццæвунцæ æнахургæндтæбæл æма æнахъæлтæбæл, кæцитæ нæ арæхсунцæ сæхе си багъæуай кæнунмæ…»

– Кæд еци фæлдесæндтæмæ уæхæн искурдиадæ ес, æма æнæ рæдудæй рабæрæг кæнунцæ, адæймаг зундæй цæйбæрцæбæл æнхæст æй, уой, уæд сæ цæмæннæ æнгъезуй, зæгъæн, паддзахадон службæмæ бацæуйнаг ка ’й, уони бæззундзийнадæ. Гæбу-тест нæ рацудтæ, уæд уæхæн кустæн нæ бæззис, зæгъгæ. Ка ’й зонуй, уæхæн фæлварæни фæрци бæрнон бунæтти уодзæнæнцæ кустгъон адæймæгутæ æма хецаудзийнади гъомусадæ фæббæрзонддæр уодзæнæй…

 

Виссарион Белинский (1811-1848), номдзуд уруссаг литературон критик: «Адæмуарзондзийнади кемæн æфхуæрд цæуй, адæмæй еуетæ иннети адæймагон æнкъарæнтæ ку нимайуонцæ, уомæй никки хъæбæрдæр æфхуæрд цæуй æма уæхери кæнуй, адæймаг æхуæдæг æхе медæгæ ку нæ цитæ кæна æхе аккагдзийнадæн…»

– Нуриккон политиктæ, уæлдайдæр ба хецаудзийнади бæрнон бунæттæ ка ахæссуй, уæдта аллихузон æмвæзни депутаттæ, гъулæггагæн, классикти нæ кæсунцæ, æндæр ба аци зундгин загъд бакæсгæй, кæдимайди ба, нæбал «уадзиуонцæ царди» нæ адæми хъæбæр æгудзæг уавæрти ка æвæруй, уæхæн унаффитæ, нæ имисиуонцæ, зундæй балæдæрæн кæмæн нæййес, уæхæн æнæгъдау, фулдæр хæттити ба зæранхæссæг закъонтæ. Сæйрагдæр ба – кæдимайди ба нæмæ нимади исуидæ рæстуод адæймаги уодигъæди кемæн.