24 майя 2022

СÆРДИ ТÆВДИТИ УÆХЕ ГЪÆУАЙ КÆНЕТÆ!..

21.08.2021 | 10:32

Тъæнгти незтæ ‘нцæ уæз-зау инфекцион хуæцгæ незтæ, уонæмæ хаунцæ: губуни тиф, паратифтæ, губуннез (дизентерия), халерæ æма иннетæ. Сæ расайæг микроорганизмтæ тъæнгтæй ку рацæунцæ, уæд бахаунцæ зæнхæмæ, донмæ, хуæруйнагмæ, уоми берæ рæстæг фæццæрунцæ æма уотемæй адæймаги æнæнезд-зийнадæн фæуунцæ тæссаг.
Тъæнгти незтæ расайæг ин-фекцихæссæг æй аци незтæй сæйгæ адæймаг. Уомæй багъ-æуай кæнунæн ес, санитарон мадзæлттæ æма гигиени хумæ-тæг домæнтæ æнхæст кæнгæй. Уони ка не ‘нхæст кæнуй, уæхæн сæйгæ, цæбæлфæндидæр къох-тæй бамбæлгæй, ибæл ниууад-зуй микробтæ. Уой фæсте ибæл æнæнез адæймаг ку бамбæла, уæд микробтæ байзайунцæ æ къохтæбæл, идарддæр ба гъæлæсмæ бахъæртдзæнæнцæ, уæлдайдæр, адæймаг æ къохтæ ку не ‘хсна, æ нихтæ ку ‘хсина, уæд. Сувæллæнттæбæл тъæнг-ти нез ахид бацæфсуй, алцидæр сæ гъæлæсмæ ке есунцæ, уой туххæй. Уотемæй хæлеу кæнун-цæ тъæнгти инфекцитæ.
Еуæй-еу хуæруйнæгтæ, зæгъæн, аллихузон салаттæ, паштеттæ, фарш уæлдай хуарз æнцæ микробти парахаттæн. Уæхæн хуæруйнæгтæн уазалгæ-нæни дæр берæ дарæн нæййес. Губуннез æма тъæнгти æндæр незтæ ахид бацæфсунцæ цъумур рæзæ æма халсартæй. Уæлдай тæссагдæр æй хуæргæнасæй, пъамидорæй, фæткъу æма æн-дæр рæзæ æма халсартæй, уомæн æма сæ тæвдæ дони нæ фехснунцæ. Тъæнгти незтæ фæззиннунцæ хом æхсир ниуазу-ни фудæй, сауæнгæ дони фудæй дæр. Уаруни æма æндæр цъумур дæнттæ ахид бахаунцæ, æ сæр хуарз æхгæд кæмæн не ‘рцудæй, уæхæн донуæттæмæ кенæ, ху-арз арæзт ка не ‘рцудæй, уæхæн цъайтæмæ.
Инфекци парахатгæнгутæ ‘нцæ биндзитæ дæр. Карз ин-фекцион тъæнгти незтæй адæм ахиддæр сæйгæ кæнунцæ сæр-дигон. Уонæй багъæуай кæнуни мадзæлттæ ‘нцæ хумæтæг, фал зæрдæбæлдаруйнаг:
– фиццагидæр, къохтæ ал-кæддæр гъæуама уонцæ кæдзос, æхснун сæ гъæуй хуæрди размæ, хуæруйнаг кæнуни райдайу-ни размæ, сувæллонæн хуæруй-наг даруни размæ, иуазæгдонæй алли рацуди фæсте дæр;
– халсартæ, рæзæ, гагарæ-зæ хуæрун æнгъезуй, цалдæр донеми сæ ку нихснайтæ, уæдта сæбæл фицгæ дон ку рауадзай-тæ, айдагъдæр уой фæсте;
– æ сæр игон кæмæн æй, уæд-та, æ уавæр зæрдæдзоргæ кæмæн æй, уæхæн донуат кенæ цъайæй ниуазуни дон гъæуй фицун;
– æхсир дæр гъæуй фицун;
– кæми цæретæ, еци бунати кæдзосдзийнадæ гъæуай кæне-тæ;
– биндзæ хæдзарæмæ ма уадзетæ, хуæруйнæгтæ гъæуай кæнетæ, биндзæ сæбæл куд не ‘рбада, уотæ;
– губуннез минкъийдæр ба-феппайгæй, дохтирмæ батагъд кæнетæ, адæймаг æхуæдæг æхе дзæбæх кæнун райдайа, уомæн æруадзæн нæййес.
Аци хумæтæг амундтитæ æнхæст кæнгæй, тъæнгти инфек-цийæй уæхе багъæуай кæндзи-найтæ.