Æ иуазæгдонæ æй идзаг Наибæн

Рæвдудæй, арфитæй, дзурдтæй.

Æ иуазгутæ – Цæцæнæй, Гунибæй,

Кæсæги кадгиндæр кæмттæй.

Кæддæриддæр цудæнцæ æхцæуæнæй

Тугъдвæлладæй Наибмæ – кæд

Фæццох уиуонцæ сæ фудгол, сæ сонæй,

Фæннидæн уидæ сæ зин, сæ мæтæ.

Кавкази сахъ фуртти æгъдау

Кæнагæ æнцæ, нæртон лæгау:

Æ тоггинбæл дæр фембалдæй бадти

Æвваст, уæд ин æ салам дæр раттуй;

Æма æ карæмæ гæсгæ зонуй æ бунат,

Фусуни фингæ не ’скæндзæнæй æнадæ.

Хæлæрттæй рабадунцæ, сæ мæтæ ба

Æй еу – фидизæнхи хуæдбарæ;

Æ сæрбæл, бархийæй нивæндтау,

Хуæцунцæ – хъайтарти рази хъайтар.

Ами иуазгутæ æнцæ хъонагътæ,

Æмбарæ, Хъуранау – уацæ сæ цард,

Ку бацæуай сæ зæрдихудти цъухуæгъдæй,

Цæвдзæнæй дæ гъеуæд дзиллити ард.

Æзнагæй ледзæг уа, гъе фудвæллад,

Æви е абæрег, уодхаст, тоггин,

Кенæ тарф сæйгæ, зæронд æдзæллаг,

Уæддæр син ами е фæууй фусун…

 

Ка ни нæ зонуй Хетæгкати Къостай номдзуд поэмæ «Фатимæ»-йи аци зæрдагайæн райдайæн. Уадзимис уогæ уруссагау финст æрцудæй, фал си уæддæр аци рæнгъитæ ба дигорон æвзагмæ ратæлмац кодтан. Уой дæр уомæ гæсгæ, æма си игон кæнæн нæ абони радзубанди нæ адæми уодиконди алæмæттаг менеугутæй еуей – иуазæгуарзондзийнади туххæй нæ абони радзубанди.

 

ИУАЗÆГ БИЙНОНТИ ÆСТЪАЛУ ÆЙ…

Ци æрмæги хæццæ уæ базонгæ кæнуйнаг ан, уой кæддæр ниффинста историон наукити кандидат Цогойти Валоди, мах дæр æй нæ газети кæддæр мухур кодтан. Фал æй нæуæгæй æримисуйнаг ан æримисуйнаг ан, уой дæр цалдæр равгемæ гæсгæ, Еуемæй, уомæ гæсгæ, æма фæстаг рæстæгути нæ адæми еци хуæрзгæнæг æгъдау нæ абони цардиуаги, гъулæггагæн, уоййасæбæл цитгин нæбал æй, кæрæдземæ иуазæгуати цæун æнæмæнгæ æнхæсткæнуйнаг гъуддагбæл нимад нæбал цæуй – кенæ зийнадæ кæнæн, кенæ ба кæрæдзей нимайундзийнадæй нæхе уæгъдæ кæнæн. Уотемæй ба иуазæгуарзондзийнадæ уотид фæткæ нæй – е æй еу адæмихатти æхе медастæу дæр æма иннæ адæмихæттити хæццæ дæр еугæнæг æма лимæнгæнæг.

Аци фидтæлтиккон фæткæ нин уæлдай ахсгиаг æй нури, берæ цæмæйдæрти тухстаг рæстæгути. Советон Цæдеси медæгæ аллихузон адæмихæттитæ цæйбæрцæбæл хæларзæрдæй цардæнцæ, сæ кæрæдзебæл куд æновуд адтæнцæ, куд æхцæуæнæй цудæнцæ кæрæдземæ иуазæгуати, цæйбæрцæбæл еумæйаг зæрдирай мадзæлттæ аразтонцæ, уой ма хестæртæ  бæргæ æримисунцæ тæходуйтæ кæнгæй. Сæ тæходуй ба е фæууй, æма сæ фæндуй, еци рæстæгути цæргæ кæмæн нæ рауадæй æма син сæ алæмæти федауцæ ка нæ æрæййафта, нæ еци кæстæртæн дæр уæхæн цардарæзт ку иснæуæг уидæ.

Уомæн ба нур хуарз равгæ фæззиндтæй – нæ бæсти Президент Владимир Путини сæрмагонд Указæй аци анз нимад цæуй Уæрæсей цæрæг адæмихæттити еудзийнади Анзбæл. Берæ аллихузон мадзæлттæ арæзт æрцæудзæнæй анзи дæргъи. Кæцидæртæ си сæ медесмæ гæсгæ уодзæнæнцæ рæстæгмæ, кæцидæртæ ба дæргъвæтийнæдæр. Уой нимайгæй, махмæ гæсгæ, уæлдай лæмбунæгдæр æргом раздахун гъæуй, æности дæргъи сæ алæмæтдзийнадæ, сæ æнæмæнгæ гъæундзийнадæ кæмæн исбæлвурд æй, еци æгъдæуттæ æма фæткитæмæ.

Уонæн сæ агъазиаудæртæй еу – иуазæгуарзондзийнадæ. Баруагæс уи уæд, аллихузон адæмихæттити æма динти минæвæрттæ цæйбæрцæбæл ахиддæр æмбæлонцæ кæрæдзей хæццæ, уоййасæбæл федардæр уодзæнæй сæ еудзийнадæ, сæ кæрæдзей хуæздæр лæдæрдзæнæнцæ æма æновуддæр уодзæнæнцæ кæрæдзебæл. Æма еци гъуди ба гъæуама лæдæрд уа нæ кæстæртæн, сæ сæри зунди ниффедар уа. Гъе уомæ гæсгæ уой фæдбæл мухур кæнæн абони зонадон æрмæг дæр.

Иуазæгуарзондзийнади ахедундзийнадæ цæйбæрцæбæл агъазиау æй, уомæн æвдесæн æй е дæр, æма алли адæмихæттити исфæлдистади дæр уой туххæй ес хъæбæр берæ аллихузон таурæхътæ æма циргъзунд зæгъдтитæ – нæкæси, еци зæгъдтитæй кæцидæрти равзурстан, мæнæ абони ци æрмæг мухур кæнæн, уомæн дæлсæргæндтæн.

Иристони хуæнхти кæддæриддæр иуазæги фарнæ берæ адтæй. Хæдзари хецауи къохи ци адтæй, уомæй нæ аурста бæлццони исбоц кæнунбæл, бафхуæрун ба ’й неке бауагътайдæ. Хестæртæ, ковгæй, курдтонцæ: «О, Хуцау, нæ иуазæги хай нин макæд байсæ!» Æхе Уасгергибæл ка фæдзахста, еци фусун æма иуазæги рахастдзийнæдтæ арæзт адтæнцæ сæрмагонд æгъдаубæл.

 

ИУАЗÆГ КУ ÆРФЕСТÆГ УЙ, НÆУÆГ ЛИМÆНТÆ УÆД ИССЕРУЙ…

Историон æрмæгутæ куд дзорунцæ, уотемæй иуазæгуарзондзийнади æгъдау фæззиндтæй мингай æнзти размæ, æ нисан ба адтæй бæлццæнтти бартæ æма мулк багъæуай кæнун. Зундгонд адтæй берæ адæмтæн. Фидтæлтиккон лæдæрундзийнадæмæ гæсгæ, хуарз иуазæг нæуæг хабæрттæй уæлдай ма фусуни хæдзарæмæ хаста амонд, бæркад æма тухæ, æ армдаргутæ ба адтæнцæ уæларвон изæдтæ. Зæгъæн, рагон Греций иуазгути ауодæгбæл нимад адтæй сæйраг Хуцау – Зевс. Мæйдар æхсæви бони хузæн ка цудæй, уæхæн идæрдтæбæл хæтæг бæлццæнттæ имæ кувтонцæ, цæмæй сæ рæствæндаг æма хуæрзæмбæлæг фæккæна.

Рагдзаманти адæм хуарз лæдæрдтæнцæ, фæндаггон æвæрæз, тухст ке ’й, уой æма ’й дуарæй некæд æздахтонцæ. Иуазæгæн лæггадæ æма кæстæреуæг бакæнун æнæмæнгæ гъæуидæ. Фусун имæ гъæуама хуарз базилдайдæ,  бафсастайдæ æма багъæуай кодтайдæ алли фидбилизæй. Иуазæги цæстæ идардмæ уинуй, зæгъуй рагон æмбесонд, æма фусуни цæстингасæй ка кастæй, уæхæн бæлццæнттæ æцæгæлон бæстити архайдтонцæ бонгин хæдзари бафусун кæнунбæл.

Бæрæг куд æй, уомæ гæсгæ нæ фидтæлтæ рагæй-æрæгæмæ адтæнцæ иуазæгуарзон адæм. Абайти Васо финсуй, зæгъгæ, зæронд ирон æвзаги дзурд «иуазæг» нисан кодта «бæлццон», дзурд «фусун» ба – «фонсгин», «фонси хецау». Этимологион бæрæггæнæнтæ дзорунцæ уобæл, æма нæ рагфидтæлтæ фæндаггони исиуазæг кæнуни æгъдау зудтонцæ, сауæнгæ ма сæ фонси дзогти хæццæ цæугæцард ку кодтонцæ æма бундоронæй сæ хæдзæртти ку нæма цардæнцæ, уæд, гъома, недзаманти.

 

ИУАЗÆГ НÆБАЛ ФÆЦÆЙ БОЗ, УÆДДÆР ФУСУНÆЙ АДТÆЙ БОЗ…

Æцæгæйдæр, скифаг-сарматаг догæ ка ’вдесуй, еци Нарти эпос исфедар кæнуй лингвистики факттæ. Æрхæсдзинан си еу цалдæр дæнцæги. Иуазæггинбæл нимад æй Нарти Æхсæртæггати зæронд хæдзарæ. Ами фусун кæнуй Сослан цауæни ке хæццæ базонгæ ’й, еци Гумаг лæг, Нæртон æфсийнæ Сатана ба си æхуæдæг рацæуй Бедзенæги фурт Арæхдзауи размæ: «Иуазæг, æгасцо! Медæмæ нæмæ рацо, фусун дин уодзинан». Иннæ кадæнги куд амунд цæуй, уомæ гæсгæ еу хатт Нарти Мæргъудзмæ иуазæгуати уæларвон Уасгерги бафтудæй.

Нарти адæм дæр еуæй-еухатт бабæрæг кæнунцæ изæдтæ æма идаугути хæдзæрттæ. Денгизи буни ка цардæй, еци Донбеттирти иуазгутæ адтæнцæ Æхсæртæг æма Урузмæг; Уацелла, Æфсати, Курдалæгон, иннæ идаугутæ ку бадтæнцæ уæларви Сафай хæдзари, уæд урдугистæг син адтæй Нарти Сослан. Кадæнгитæмæ гæсгæ, Нарти синхаг адæмтæ дæр зонунцæ иуазæги æгъдау. Зæгъæн, Сослан иуазæгуати адтæй Гуми гъæуи, уæдта, зæнхи буни ка цардæй, еци Биценти муггаги хæдзари дæр. Нарти фæсевæд нæудæс æма инсæй бæхгинемæй стæри ку адтæнцæ, уæд æцæгæлон тугъди будури сæ, хатиагау ка дзурдта, еци мадæ æма кизгæ сæ хæдзари байвардтонцæ.

Иуазæги фарнæ берæ ке адтæй, уобæл дзорæг æнцæ Нарти эпоси цалдæр сюжети. Сæ хуæри ка исдзæбæх кодта, еци иуазæгæн (Æхсæртæг) Донбеттирти авд æнсувæри равардтонцæ сæ хуæрæ Дзерасси, цауæни кæбæл фæххуæст æй, еци иуазæгæн (Хæмиц) Бицени фурт раттуй æ еунæг хуæри. Сослан Гуми гъæуи иуазæгуати ку адтæй, уæд ин фусун балæвар кодта сагъадахъ æма дессаги сæгъдзар. Адтæй гъесин хъутас æма æрдойæн мурмураг, æма ’й ку фезмæлун кодтонцæ, уæд алли æвзагæй исуаста. Гумаг лæг Æхсæртæггатæмæ ку бафусун кодта, уæдта ин Сослан балæвар кодта æ бæх.

Сæ иуазгути марунвæндæ ка искæнуй, еци фусунти сорæттæ ба Нарти эпос хузæ кæнуй сау хуарæнтæй, сæ карнæ ба æй кæуйнаг. Иуазæгхуар Æфсæрони, уæйгути æма мæнгард Борæти бундзагъд фæккæнуй болатреу Батраз. Авд уæйуги, зинггор сæмæ ка ’рбацудæй, еци Сослани, Хæмици æма Урузмæги æвгæрдунмæ ку гъавтонцæ, уæд сæбæл Сирдон хийнæй рацудæй, æма иуазæгхуартæ кæрæдзей ниццагътонцæ.

Ирон эпоси дзурдбаст «Æз де ’уазæг» нисан кæнуй, «нæ» зæгъæн кæмæн нæййес, уæхæн зæрдиаг курдиадæ: «Мæ ауодæг, мæ гъæуайгæнæг фæууо!» Нарти Сослан тæссаг уавæри ку бахаудтæй,  уæд æй уæйгути мадæ фидбилизæй багъæуай кодта, еудзонгон уæйуг ба ’й фæййервæзун кодта æ соргутæй. Балсæги Цалх Сосланæн ку загъта, мæ уод де ’уазæг, зæгъгæ, уæд æй нæртон бæгъатæр æнæхъорæй рауагъта, кæд ин æ дууадæс æмбали рамардта, уæддæр.

 

ИУАЗÆГ УОЛÆФУЙ, ФУСУН ИХУÆРСТ ИСУЙ…

Аци цъухæйдзоргæ æгъдау нæ фидтæлтæ цæстигагуйау гъæуай кодтонцæ. Мах де ’уазæг, зæгъгæ, Хуцаубæл сæхе фæдзахстонцæ мæгуртæ, Уасгергибæл – бæлццæнттæ æма бæхгинтæ, Мади-Майрæмбæл – силгоймæгтæ. Хумгæнгутæ сæ къототæ бакæниуонцæ Хорæлдари иуазæг, фиййæуттæ сæ фонси дзогтæ – Фæлвæрай иуазæг, хуæнхаг гъæути ба ахид фегъосæн адтæй мадтæлтти уæхæн кувд: «О сугъзæрийнæ сурх Аларди, мæ сабийтæ де ’уазæг».

Нæ адæм  некæд исустурзæрдæ æнцæ, æности фæлмæ кæбæл бадтæй, еци иуазæгуарзондзийнади æгъдаубæл. Дууæсæдæ анзей размæ гурдзиаг историк Вахушти финста ирæнтти туххæй: «Кадæ кæнун зонунцæ æндæрбæстаг иуазгутæн æма сæ гъæуай кæнунцæ: æ нифс неке бахæсдзæнæй сæ иуазæги бафхуæрунмæ, уой сæрбæлтау фусуни муггаг еугурæйдæр сæ уод мæлæтмæ ратдзæнæнцæ».

Ке зæгъун æй гъæуй, иуазæг ци хæдзарæмæ не ’фтудæй, уой ирон адæм худтонцæ æлгъистаг æма ’й нимадтонцæ уодæгасæй мардбæл. Ходуйнаги ном исбадидæ, æ цæститæ иуазæги уиндæй кæмæн ристæнцæ, иуазæги æргомæй æ къилдун хуæздæр кæмæн кастæй, уæхæн мæрддзæстæ фусунтæбæл дæр. Адæмæн æнæуинон адтæнцæ, сæ иуазæги æфхуæргæ кенæ маргæ ка кодта, уæхæн иуазæгхуартæ. Уонæбæл кодтонцæ хъоди, æма æгадæй цардæнцæ.

Æцæг ирон бийнонтæ сæ иуазæгбæл кæддæриддæр æновуд адтæнцæ, цийнæ ибæл кодтонцæ, цума уæларвæй изæд æртæхидæ, уоййау. Дзæгъæли нæ байзадæй нæ фидтæлтæй: Иуазæг – Хуцауи иуазæг! Фусун æхецæн устур ихæсбæл нимадта æ иуазæги багъæуай кæнун. Цалинмæ æ уод æ медæгæ адтæй, уæдмæ иуазæгæн æ хæдзари неци тас адтæй, неке ин неци бакодтайдæ.

Иуазæги худтонцæ гъæнтæ бæрæггæнæг, æма фусун æ  уодæй арт цагъта, цæмæй æ хæдзарæй гъаст ма рахæсса. Цæмæдесаг миутæ ирон адæммæ рагæй дæр ходуйнаг адтæнцæ æма, цалинмæ иуазæгæн кæрдзин бахуæрун кодтайуонцæ, уæдмæ ’й нæдæр номæй, нæдæр хабарæй нæ фарстонцæ. Бæлццони хуарз фæххинциуонцæ, æ къох  кæмæн куд амудта, уотæ.

Гъæздуг фусунтæ косарт кодтонцæ сæгъæ, нæл фус, кенæ ба гал, фингæбæл æрæвæриуонцæ фунх кæркитæ, цихт, ниуæзтæ, къеретæ. Иуазæг кæмæ æрбунат кæнидæ, еци æфсийнæн синхаг уоститæ сæ кизгутти рарветиуонцæ кæрдзинти æма къерети хæццæ, фунх æйкити æма бæгæний доринти хæццæ.

Иуазæги кой ку райгъусидæ, уæд синхаг лæгтæ дæр æрбацæуиуонцæ, кæми бафусун кодта, еци хæдзарæмæ. Сæ зæрди уидæ æрбацæуæгæн салам раттун, нæуæг хабæрттæ базонун. Фингæбæл бадтæнцæ сæ карæмæ гæсгæ, фал фулдæр хатт иуазæги исбадун кæниуонцæ кадгин бунати, фусуни фарсмæ. Бадун кæмæн не ’нгъизтæй, еци биццеутæ ба лæудтæнцæ дуаргæрон.

 

ИУАЗÆГИ РАЗИ ДÆ КУЙМÆ ДÆР МА РАВЗЕДÆ…

Силгоймæгтæй иуазæги хæццæ дзубанди кæнуни барæ адтæй айдагъдæр æфсийнæн. Æ размæ рауайидæ: «Де ’рбацуд амонди хæццæ». Кизгуттæ æма киндзитæ дзоргæ неци кодтонцæ æма иуазæгмæ нæ кастæнцæ, фал бæрæг адтæй, æфсæрми си ке кодтонцæ, е.

Ахиддæр фæндаггони комкоммæ  нæ фарстонцæ, ка ’й, кæцæй æй. Ездон, арæхстгай дзубандий ин æ ном базониуонцæ, æма фæрсун райдайиуонцæ хеуонти, къабæзти æма зонгити туххæй. Иуазæгæй ести æхцæуæн хабар ку фегъосиуонцæ, уæд ин лæвар кодтонцæ зæрдæбæлдаргæ дзаумау – хуæрзæнгорæггаг. Кенæ ба ин зæрдæ байвæриуонцæ, дæ лæвар мæнмæ, зæгъгæ, (гъома, фæстæдæр æй ратдзинан).

Иуазæгæн лæггадæ кæнун нимад адтæй кадгин ихæсбæл. Кæстæртæ ин æ нимæт æма тохæнгæрзтæ æфснайдтонцæ, æ къохтæ ин дорини донæй нихсниуонцæ, биццеути евгед ке бакодтонцæ, еци бæхи ба никкæдзос кæниуонцæ æма ’й бафсадиуонцæ хуарæй. Ирон æгъдау барæ нæ лæвардта иуазæгæй ести корун, уæдта хæдзари дæр еунæгæй гъæуама макæд байзадайдæ. Фудкондбæл нимад адтæй иуазæги барасуг кæнун. Уæхæн ходуйнаги цау æрцудæй, зæгъгæ, уæдта фусун кизгуттæн фæндурбæл цæгъдуйнаг фæууидæ.

Не ’гъдау бæрæг кодта иуазæги ихæстæ дæр. Салам раттуни фæсте гъæуама бийнонтæн райарфæ кодтайдæ. Ка ’й æма хæдзарæмæ ци гъуддаги фæдбæл исæмбалдæй, уой гъæуама тагъд ма радзурдтайдæ, финги рази ба æ рахаст гъæуама адтайдæ бонзонгæ, хуæдæфсармæ. Нæ фидтæлти дзамани иуазæг цийфæнди стонг ку адтайдæ, уæддæр нæ цудæй æ губуни фæдбæл æма берæ некæд бахуæридæ, берæ некæд баниуазидæ. Не ’нгъизтæй, хæдзари хецау бунати ку нæ уидæ, уоми бахсæвеуат кæнун. Иуазæг фусуни барæ ке фæууй, уой дæр æй иронх кæнун нæ гъудæй.

 

ИУАЗÆГ КУ РАНДÆУЙ, ФУСУНÆЙ БОЗ УÆД ФÆУУНЦÆ…

Æгъдау куд амонуй, уотемæй иуазæгæн е ’рбацуд æхе барæ ’й, йæ рандæун ба – фусуни барæ. Кæронбæттæни æрхæсдзæнæн хуæнхæгти цардæй хуæрзбон зæгъуни цубур хабар. Тургъи лæугæй фусун иуазæги Фæндагсар Уасгергибæл бафæдзахста æма имæ æ бæх дууæ биццеуи æрбакодтонцæ. Сæ еу хуæстæй хайуани рохтæбæл, иннæ ба – æгъдæнцойнæбæл. Иуазæг саргъи бæхбæл æхе ку æруагъта, уæд бæхи тæрних хæдзари дуармæ исаразта æма уотемæй еуминкъий ралæудтæй.

Уæдта бæхи разилдта æма нарæг гъæунгæй фæрраст æй устур надмæ: «Хуæрзбон уотæ, Хуцауи салам уæбæл исæмбæлæд!» Фæсевæд æй сауæнгæ гъæуи кæронмæ бахъæртун кодтонцæ. Дæргъвæтийнæ рæстæг ма æ гъостæбæл уадæнцæ фусунти арфитæ: «Фæндараст, хуæрзæмбæлæг уо!»

 

ÆГÆР ФÆСТЕУАТГÆНАГÆ ИУАЗÆГ

Еу хæдзарæмæ æрбафтудæй иуазæг. Бацийнæ ибæл кодтонцæ, хуарз æй фæууидтонцæ. Дуккаг бон дæр уотæ… Æртиккаг бон дæр.

Къуæре рацудæй, фал иуазæг цæунвæндæ нæ кæнуй. Фусун катаййи бацудæй, кæдмæ хæсдзæнæнцæ аци лæвархуари, зæгъгæ. Еуемæй, иуазæги хуæлцæ æндæр æй, иннемæй ба  ’й куститæй къулумпи кæнуй. Æма дин еу изæрмелти æ дзаумæуттæ ку раййевидæ, сау фусдзарм ходæ бунмæ æ цæститæбæл ку ’руадзидæ, билтæ баслæхъæй ку æрбатохидæ, уотемæй топп ку райсидæ æма, иуазæг ци уати бадтæй, уой къæразгæй топпи хæтæл ку æрбадаридæ.

Иуазæг фæттарстæй, ке зæгъун æй гъæуй, иннæ уатмæ ма æ уод æ къæхтæбæл бахаста.

Æхсæвæрбæл иуазæг ракодта æ тарсти хабар. Фусун рамæстгунхуз æма ин уотæ:

– Кæсай сæмæ, кæсай! Е, тоггин ке хæццæ дæн, етæ сæ тог есунмæ æрбацудæнцæ æма мин мæ иуазæги марунвæндæ искодтонцæ. Кæсæй сæмæ, кæсай! Тæрсгæ ма кæнæ, æз мæ иуазæги æфхуæрун нецæй туххæй бауадздзæнæн!

Фусуни зæрдæвæрæн дæр нецæмæбал æрдардта иуазæг, сæумæраги цæунбæл ниллæудтæй.

 

Æ ЗÆРДИ ЦИ АДТÆЙ?

Гъæдгæронмæ иуазæг æрбафтудæй. Хуарз æй фæххинстонцæ, фал æ бæх фусунти зæрдæмæ хъæбæр фæццудæй, æма ин æй баримахстонцæ. Сæхуæдтæ ба рагъæр кодтонцæ, радавтонцæ æй, зæгъгæ, æма сæхе агорæг искодтонцæ.

Иуазæги  сæбæл фæссекк æй. Сагъæси бахаудтæй. Æма уæд, мæстгунæй дзоруй:

– Мæ бæх мин иссеретæ, кенæдта, мæ зæрди ци ес, уой кæнун!

Фусунтæ еци æртхъерæнæй фæттарстæнцæ æма бæх æрбакодтонцæ æмбесæхсæви. Дзорунцæ иуазæгмæ:

– Дæ бæх дин иссирдтан. Хайир дин уæд, фал нин зæгъай: ку нæ фæззиндтайдæ дæ бæх, уæд дæ зæрди ци бакæнун адтæй?

– Ци? Мæ саргъ мæ рагъи багæлстайнæ æма нæхемæ рафардæг адтайнæ.