Евгъуд æртиккæги Уæрæсей Президент Владимир ПУТИН æма Цæгат Иристони Сæргълæууæг Сергей МЕНЯЙЛОЙÆН ци косæг фембæлд адтæй Кремли, уоми лæмбунæг дзубанди цудæй нæ республики социалон-экономикон райрæзтбæл архайди нерæнги хатдзæгтæ æма идарддæри нисантæбæл, сæрмагонд æфсæддон операций архайгутæ æма сæ бийнонтæн уæлæнхасæн агъази нæуæг мадзæлттæбæл, уæдта ма æндæр ахсгиаг фарстатæбæл. Уой фæдбæл ци æрмæг мухур кæнæн, уой бацæттæ кодтан Цæгат Иристони Сæргълæууæг æма Хецауади пресс-служби игъосункæнуйнагмæ гæсгæ.

«РАЗМÆ ЦÆУН ÆНТÆСУЙ ÆНОВУД АРХАЙДИ ФÆРЦИ…»

Фембæлди райдайæни Сергей Меняйло Уæрæсей Президентæн райарфæ кодта,  хецаудзийнади федералон оргæнти ’рдигæй Цæгат Иристони социалон-экономикон размæцуди фарстатæмæ еудадзуг лæмбунæг цæстдард ке ес, уой туххæй. Региони разамонæг президентæн лæмбунæг радзурдта, республикæ идарддæри райрæзти нисантæбæл куд косуй, уой туххæй.

Уотæ, Сергей Меняйлой игъосункæнуйнагмæ гæсгæ, 2025 анзи медрегионалон продукти бæрцæ рауадæй 355 миллиард сомей бæрцæ (2024 анзи хæццæ рабаргæй, 50 миллиард сомемæй фулдæр). Уæхæн бæрæггæнæн къохи бафтудæй цалдæр ахсгиаг æууæлей фæрци: региони сæйраг капиталмæ инвестицитæ исирæзтæнцæ, агропромышленнон комплекси, промышленности, логистикон центртæ æма туризми инфраструктури объектти архайд зингæ фæгъгъомусгиндæр æй.

Республики экономикон размæцуди гъуддагбæл комкоммæ ка ахедуй, еци агъазиау проекттæй цалдæр нуриуæнгæ æнхæстгонд æрцудæнцæ. Уони нимæдзи – рæзæдæнтти компани «Казачий хутор» æма гъаруæтти комплекс «Алани» (кæд фиццаг кустуат нур цалдæр анзей дæргъи æнтæстгин куст кæнуй, уæд дуккаг ба нерæнгæ фиццаг тиллæг исиста).

Идарддæр Сергей Меняйло радзурдта, хæстæгдæр рæстæг регион ци ахедгæ инвестицион проекттæбæл косдзæнæй, уой туххæй. Уой фæдбæл нæ бæсти разамонæгæн фегъосу кодта:

– Дæ амунддзийнадæмæ гæсгæ, республикæ архайуй устур транспортон-логистикон хаб исаразунбæл. Куд нисангонд цæуй, уотемæй си уодзæнæй аллихузон товарти 90 миллион еуæгемæй фулдæр æфснайæн бунæттæ. Проект æнхæстгонд ку ’рцæуа, уæд региони уæлæнхасæн фæззиндзæнæй 8,5 мин нæуæг косæн бунати.

Уомæй уæлдай, аци анз республики райдайдзæнæй, базальти хомаги бундорбæл аллихузон гъæугæ продукци кæми уадздзæнæнцæ, уæхæн нæуæг заводи арæзтадæ. Нуриккон технологон ефтонггæрзти фæрци нæуæг кустуат еу анзмæ уадздзæнæй базальти бундорбæл арæзт продукци 45 мин тонней бæрцæ.

Анзи пълантæмæ хаст æрцудæй Фиййагдони нæуæг пульмонологон центри арæзтадæ дæр. Сергей Меняйлой дзубандимæ гæсгæ, аци ахсгиаг социалон объекти проектон-сметон документаци цæттæ ’й. Гæгъæдитæ хæстæгдæр рæстæг æрвист æрцæудзæнæнцæ паддзахадон экспертизæмæ. Цæстдарæг оргæнти хатдзæг федаргонд ку ’рцæуа , уæд подрядчиктæ арæзтадæмæ бавналдзæнæнцæ.

Социалон фарстатæбæл дзоргæй, региони разамонæг идарддæр куд фæббæрæг кодта, уотемæй республики ахедгæ куст цæуй цæрæнуатон программитæ æнхæст кæнунбæл дæр:

– Зæгъæн, республикæ рахецæн кодта нисанмæарæзт программæ «Цæрæнуæттæ – уæрæсейаг бийнонтæн»-и фиццаг къæпхæнбæл куст. Уой фæрци региони цæрæг 775 бийнонтæ асландæр аргъæй райстонцæ нæуæг фатертæ. Уой хæццæ ма, берæсувæллонгин бийнонтæ æма адæми иннæ льготон къуæртти минæвæрттæн фатерти аргъ æй никки асландæр. Аци анз республикæ бавналдзæнæй цæрæнуатон программити дуккаг къæпхæнмæ. Уой фæрци никкидæр ма еу мин бийнонти исуодзæнæнцæ нæуæг фатерти хецæуттæ.

«СÆРМАГОНД ЦÆСТДАРД – ИХÆСГИН КЕ РАЗИ АН, УОНÆМÆ…»

Фембæлди архайгутæ сæрмагонд æргом раздахтонцæ Беслæни генералон пълан æнхæст кæнуни фарстамæ дæр. Еци документи бундорбæл ахедгæ куст цæуй сахари идарддæри социалон-экономикон райрæзтбæл. Амунд пълантæмæ ци 49 ахсгиаг объектей арæзтадæ æма цалцæг кæнуни гъуддаг бахастонцæ, уонæй бал нуриуæнгæ 46 цæттæ ’нцæ (кустити еумæйаг аргъ æй 8,5 миллиард сомемæй фулдæр). Иннæ объекттæбæл идарддæр куст цæуй.

Президент æма федералон Хецауади амунддзийнæдти бундорбæл дуйнеуон культурон-патриотон центр «Беслæн. Фиццаг скъола»-йи экспозицити идарддæри арæзтадæн лухгонд æрцудæй 250 миллион соми. Уомæй уæлдай, 2026  анзи æнхæстгонд æрцæудзæнæй номерæн комплекс «Изæдти сахар»-и фæлгонцади куститæ дæр (уонæн нисангонд цæуй 110 миллион сомей бæрцæ).

Сæрмагонд цæстдард ес, фиццаг скъолай арæзт террористон фудракæнди гъигæдард ка баййафта, еци адæмæн уæлæнхасæн паддзахадон агъаз дæттуни гъуддагмæ дæр. Адæми еци къуарæн социалон субсидитæ дæттунæн еу анзи æмгъудмæ нисангонд цæуй 100 миллион сомей бæрцæ. Уой хæццæ, уæхæн социалон агъази мадзæлтти æмгъуд раидарддæр кодтонцæ 2030 анзи уæнгæ.

Абони уавæрти архайгæй, æнæмæнгæ, лæмбунæг каст цæуй сæрмагонд æфсæддон операций архайгутæ æма сæ бийнонтæн агъази фарстатæмæ. Нуртæккæ республикæ адæми еци къуари минæвæрттæн кæнуй 32 аллихузон социалон лæггади. Еци нисанæн 2022 анзæй нуриуæнгæ харзгонд æрцудæй 3,6 миллиард сомей бæрцæ.

Республикæ косуй регионалон программæ «Æхсаргин Иристон»-бæл дæр. Уой сæйрагдæр нисан æй сæрмагонд æфсæддон операций ветеранти нимæдзæй дæсни специалистти бацæттæ кæнун, цæмæй фæстæдæр сæ профессион дæснидзийнадæ равдесонцæ, хецаудзийнади регионалон æма бунæттон оргæнти, уæдта æхсæнадон еугæндти косгæй.

«ИРÆЗГÆ ФÆЛТÆРИ ГЪОМБÆЛГÆНГУТÆ – НЕ ’ХСАРГИН ТУГЪДОНТÆ ДÆР…»

Сæрмагонд дзубандий аккаг æй, аци анз Цæгат Иристони ахурадон уагæдæнтти æфсæддон-патриотон гъомбæлади фарстати фæдбæл унаффæгæнгутæ косун ке райдайдзæнæнцæ, е дæр. Уæхæн нæуæг проекти фæрци сæрмагонд æфсæддон операций архайгути ’ргом здæхт æрцæудзæнæй ахурадон кустмæ, ирæзгæ фæлтæри патриотон гъомбæлади фарстатæ дæр ахедгæдæр хузи лухгонд цæудзæнæнцæ.

Владимир Путин хуарзæрдæмæ фæббæрæг кодта, Цæгат Иристони Сæргълæууæг сæрмагонд æфсæддон операций архайгутæ æма сæ бийнонтæн агъази мадзæлттæбæл бæрнонæй ке косуй, еци æууæл.

Дзубандий архайгутæ æрдзурдтонцæ цæрæнуатон-коммуналон хæдзарадæ æма энергетики комплекси æнæкъулумпий райрæзти программæ, экономики къабæзтæн дæсни специалисттæ цæттæ кæнуни пълантæ æма æндæр нисантæбæл куст куд цæуй, уобæл дæр.

«ÆМА ГЪÆУАМА ИСАРÆХСÆН – НÆ ИРИСТОНИ, НÆ ЕУГУРЕЙ ХУАРЗÆН…»

Нæ рагфидтæлтæ сæ ирисхъи хабæрттæ аразгæй, уотæ нимадтонцæ: «Æцæг косæг æ кусти ихæсгинæй нæ изайуй…» Æма сæ еци гъуди раст ке адтæй уæд дæр æма нерæнгæ дæр раст ке æй, уой уинæн нæ абони цардиуаги: æ бæрни куст бæрнонæй æнхæст кæнунæй æхе ихæсгинбæл ка нимайуй, уомæн æцæгæйдæр æнтæсгæ дæр фулдæр кæнуй, æхе ихæсгинæй нæ уадзуй… Гъеуотæ нин алкедæр ку архайидæ, уæд, баруагæс уи уæд, нæ цардиуаги хабæрттæ зингæ-зингæ зæрæдæмæдзæугæдæр уиуонцæ. Уомæн ба нин, мæнæ Владимир Путини æма Сергей Меняйлой фембæлди рæстæг лæмбунæг дзубанди куд бавдиста, уотемæй аккаг равгитæ æма гæнæнтæ ба ес, æцæг си хæдзардзинæй испайда кæнун гъæуй. Æма гъæуама исарæхсæн – нæ фидиуæзæг Иристони, нæ еугурей хуарзæн…