Гурджибети Блашкайæн е ’мдогонтæ куд имистонцæ, уотемæй æ исфæлдистадон бунтæ агъазиау адтæнцæ. Фал, гъулæггагæн, цæйдæрти фудæй æнхæст гъæуайгонд не ’рцудæнцæ, уæдта берæ рæстæгути дæргъи, куд æнгъизтæй, уотæ барауадзæ хузи дæр хецæн киунугутæй уагъд нæ цудæнцæ.

Блашкайæн е ’мдзæвгити фиццаг æмбурдгонд «Дигорон уаджимистæ» рацудæй 1902 анзи Дзæуæгигъæуи (уæди Владикавкази), 1903 анзи ба – хецæн киунугутæй æ финст кадæнгæ «Сахи рæсугъд», уæдта комеди «Æдули». Уомæй дзæвгарæ фæстæдæр, 1966 анзи Хъазбегти Хъазбег бацæттæ кодта æма мухури рауагъта Гурджибети Блашкайæн æ «Уаджимисти æмбурдгонд».

Рæстæгутæ рацудæй æма хъæбæр ахсгиагæй багъудæй Гурджибети Блашкай уадзимистæ нæуæгæй рауадзун. Æма 2022 анзи Дзæуæгигъæуи рауагъдадæ «Ир»-и рацудæй киунугæ «Дигорон уаджимистæ». Æ исаразæг – поэт Къибирти Амурхан. Никки æнхæстдæр æмбурдгонд ба фæззиндтæй 2018 анзи – хуннуй «Гурджибети Блашка. Дигорон уаджимистæ» Бацæттæ ’й кодтонцæ Къибирти Амурхан æма Тахъазти Федар, æ редактор ба иссæй Баликъоти Эммæ (гъулæггагæн, цардгъонæй фæгъгъудæй не ’хсæнæй, рохсаг уæд…) Аци киунугæй абони мухур кæнæн Блашкай æмдзæвгитæй кæцидæрти.

 

МАДИ ЗАР АВДÆНИ СÆРГЪИ

 

Булла, булла, мæ дууæ цæшти,

Булла ракæнæ æнцойнæй!

Булла, мæ хор, ходуни бæшти,

Булла ракæнæ, афонæ ’й!

 

Дæ къæлæтбæл дин ауиндзун

Мæ джиуарæ мæ реуæй, –

Ба дæ хездзæнæй дæ медфун

Дæ авдæни æвдеуæй!

 

Æндон кард дин дæ бажи буни

Фæтки гъæдæй æвæрун:

Фæххуссай мин æнцон фуни

Де ’ригъалмæ æнæ рун!

 

Булла, булла, мæ хори тунæ,

Булла ракæнæ адгинæй!

Булла, булла, мæ зæрди хунæ!

Булла ракæнæ мадгинæй!

 

Æнцон хуссæ, мæ зæрди чъеу,

Уо дæ йизæдæн æ йевгет!

Хæкъурччитæй дæ мингий реу

Мабал калæд æ сор хед!

 

Хуссæ, дæ хуссæг архæццæ ’й, –

Нæ ми уодзæнæ йиронх;

Хуссæ, мæ мæтæ дæ хæццæ ’й,

О, мæ уод, о, мæ дор-хонх!

 

Булла, булла, дæ мингий дада,

Булла ракæнæ дæ уæгæй!

Булла, булла, мæ уоди гага,

Булла ракæнæ рæуæгæй!

 

Æй мин де ’ригъал сауæхшед,

Дæ бахуст – царди адæ…

Цæй, уо дæ йизæдæн æ йевгет,

Рун бахуæра дæ мадæ!..

 

Хор дæ ку ’ртава æ тунтæй

Авдæни сæумæраги,

Уæд игъал кæнæ дæ фунтæй

Бауарзунмæ дæ мади!

 

Булла, булла, мæ дууæ цæшти,

Булла ракæнæ æнцойнæй!

Булла, мæ хор, ходуни бæшти,

Булла ракæнæ, афонæ ’й!

 

МÆ ФÆНДУР

 

Цæгъдæ, цæгъдæ, мæ фæндур,

Дæ хæтæнти нæуæг гъæр!

Æз дæ кæнун мæ уæлхъур

Царди мæтæй хъæбæрдæр.

 

Æй усмæ нæ бæрагæ, –

Дзурди гæпп нæ йигурæд…

Цæй, зарæн хебæрагæ,

Йигъаугийæй хуæрзбæрæг!

 

КУВД

 

О, нæ Хуцау, о, нæ фидæ,

Цард радтæг, дуйней дарæг,

Цардæн æппæлуйнаг ку дæ,

Арв æма зæнхи бадæг!

 

Нæ хъурми æнцон дæ номæй

Ку уолæфæн, ку цæрæн,

Имисгæй ба дæ зæрддонæй,

Бæрæг читгин ку кæнæн!

 

Кæнæн дæмæ йидаугути,

Кувди сæри минæвар;

Фæдзæхсæн дæбæл кæугути,

Æппæлгæй цард – дæ лæвар!

 

Уо, Хуцау, коргæ ди кæнæн

Æма радтæ æнæвгъау:

Уæрдунгинæн – федар сæмæн,

Хуймонæн – федар рæтæн,

 

Нæ бæлццонтæн – ирайгæ хатт,

Ковгутæн – зæрдæнцойнæ,

Не ’фсæддонтæн – федар кард,

Федардæр ба – æгъдинцойнæ;

 

Нæ цæугутæн – фæндаги раст.

Йергъæв кæнæ – сæйгæ ка ’й;

Æзнаг, фудголи – федар баст,

Дæ хуарзæй ба – дзæбæх хай!

 

УАРЗТ

 

Мæ зæрди бунæй мæ инæфт

Хауй содзгæ мæ реуæй:

Нур бафæсмардтон мæ йиливд,

Æнæ хеуон мæ йеуæй…

 

Мæхе йескæдмæ иварзтон,

Фæууинунмæ хуæздæр цард,

Уомæй æз æнзтæ фæххастон

Уарзт, мæ зæрди арф æвард.

 

Рæвдудтон æй мæ меднимæр,

Сувæллонау, æгæр боц,

Æнгъæлгæй мæ зæруæн æ тар изæр

Исуодзæнæй æнæ хъонц…

 

Адтæй мин æ кой хуæрззæфцæ,

Йе ’римист – æнцойадæ;

Нæ кодта некæд æ бæрцæ

Мæнæн неке æ йадæ.

Нæ даудта мин мæ мæтъæли

Дуйней мæ каст нечи бон;

Фæсмардтон йе ’ной уæнгæли –

Йесун сомий мæ цæсгон.

 

Хуцау æма мæ нивæрзæн

Æнцæ мæнæн æвдесæн,

Куд цæштисуг, кижги хузæн,

Йе ’ной калдтон æз десæн.

 

Фал, гъенур уаржти мижди

Рун исширдтон фæливдæй,

Ка ’й мæ зæрди тад ижди

Мæ мæгури, иливдæй.

 

Мæ койаг, мæ уоди рæвдуд,

Æ сау зæрдæ æндæрæн

Скодта æгасей æнæнгъуд

Фæди-фæдмæ æвæрæн.

 

1899 анз, майи 3 бон

 

ЙИУАЗÆГ

 

– «Æгас нæмæ цо, кадæр дæ, –

Йиуазæг лæвар æй!

Кадгин бадæн дин, исбадæ

Мæ уæларт æлдарæй!

 

Дæ бæхи сагъæс ма кæнæ, –

Гъудгонд дин уодзæнæй;

Дæ дзаумаутæ мин ракæнæ, –

Уинун дæ уездонæй!» –

Уотæ читæ кæнидæ Нарт,

Йиуазæг æрцæугæй;

Адгин ин тæтидæ, чит, хуард,

Æ сæргъи ниллæугæй.

 

ÆХСÆВÆ

 

Стъалутæ, жингау,

Арви – цæхæрæй,

Мæйæ шин – фиййау,

Цæфсунцæ минæй.

 

Чъеутæ гъæдбилтæ

Павжи сæ зари

Кæнунцæ миутæ

Йеумæ сæ бари.

 

Йеу уг кæмидæр

Гъулæг никкæуй;

Ристæй хъæбæрдæр

Зæрдæ ниццæвуй.

 

Хонхæй будурмæ

Салан сæ дзагъди

Хæссунцæ дзæгъунмæ

Дæнттæ сæ тагъди.

 

Йизол, чи цади,

Хуцау сæ дæшни,

Æппæлуй сæ царди

Гъæрæй мин хæфши…

 

Ниххустæй дуйней,

Райсгæй æй хуссæг…

Сгаруй ма къуарей

Кæмидæр фудлæг;

 

Айдагъ нæ хуссуй

Арви йи мæйæ,

Зæнхæн рæдзæхсуй

Рохсæй æ зæйæ.