Тохъайти Нохæн æ царди сæйрагдæр гъуддагбæл нимад цæуй æ наукон-педагогон куст, комкоммæ уобæл æ рæстæг æма хъауритæн сæ зингæдæр хай харз кæнун гъудæй. Фал æй куд зудтан, уотемæй айдагъ уомæй нæ адтæй æ цардиуаги медес. Æ уодиконд уоййасæбæл архайунгъон æма уæхæн æвæллайгæ адтæй, æма фагæ кодта нæ республики æхсæнадон-политикон царди дæр æновудæй архайунмæ. Адтæй нæ республики Парламенти дууæ фæдздзурдемей депутат, рæстзæрдæй æнхæст кодта æвзаргути æууæнкæй ибæл ци ихæстæ æвæрд адтæй, уони æма си дзиллæ дæр боз адтæнцæ…

Мадта уоййасæбæл зæрдхæлар дæр адтæй æма адæми ’хсæн бæрæг дардта æ хуæрзæгъдаудзийнадæй. Æ хеуæнттæн, е ’мгъæуккæгтæн, æ берæ зонгитæн сæ цийнæ дæр æма сæ зин дæр исуиуонцæ, æхе цийнæ æмæ зин, сæ фарсмæ балæууидæ…

Тохъайти Нохæн æ лæгдзийнæдтæй еума ба е адтæй, æма æхе æнтæстдзийнæдти æмбæрцæ ахсгиаг адтæй, наукон исфæлдистади хъазауат ка равзурста æма æ агъаз ке гъудæй, уонæбæл ауодун дæр. Æма æ фæрци ка фæррæствæндаг æй, науки аккаг бунат ка иссирдта, етæ ’нцæ дæсгæйттæ æма дæсгæйттæ – экономикон наукити кандидаттæ æма доктортæ. Цал æма цал студентемæн ба иссæй лæмбунæг зундамонæг æма гъомбæлгæнæг – уони нимæдзæ ба, æвæдзи, бæлвурдæй банимайæн дæр нæййес. Цал æма цал диссертаций фæдбæл адтæй оппонент, цæйбæрцæ лекцитæ бакастæй айдагъ Уæрæсей нæ, фал фæсарæйнаг паддзахæдти уæлдæр ахургæнæндæнтти дæр, цал æма цал конференций кусти архайдта æ докладти хæццæ.

ТОХЪАЙТИ Татьянæ, ТУСКЪАТИ Таймораз, ОГОЙТИ Алан æма Геннадий РОДИОНОВ.

Аци еугур æма берæ æндæр хабæрттæ абони дæр ма арфиагæй имисунцæ ка ’й зудта, етæ – уæлдайдæр ба, æ райгурдбæл фондз æма цуппаринсæй анзи ке исæнхæст æй, уомæ гæсгæ дæр. Уомæн бæлвурд æвдесæн иссæй, æхсæрдæс æма инсæй анзи (1988 анзæй ба æ рамæлæти уæнгæ) кæми бахъиамæт кодта, еци ахургæнæндони – Цæгат Иристони Хетæгкати Къостай номбæл паддзахадон университети æ номерæнæн ци мадзæлттæ арæзт æрцудæнцæ, етæ.

Уонæн сæ сæйрагдæртæй еу – Тохъайти Хасанбийи фурт Нох уой бæрцæ æнзти дæргъи кæми фæккуста деканæй дæр æма кафедри сæргълæууæгæй дæр, еци экономикон факультети 514-аг аудиторийæн (7-аг корпуси) лæвæрд æрцудæй æ ном. Уой фæдбæл си 26 феврали арæзт æрцудæй сæрмагонд цитгин мадзал.

Архайдтонцæ си Цæгат Иристони Парламенти Сæрдар Тускъати Таймораз, номдзуд ахургондæн æ цардæмбал Тохъайти Татьянæ, наукон æхсæнæдти минæвæрттæ, ахургæнгутæ, студенттæ, ахургæнæндони алли æнзти рауагъдонтæ. Мадзал амудта факультети декан, экономикон наукити кандидат Геннадий Родионов.

Мадзал игонгæнгæй, университети ректор Огойти Алан æ радзубандий куд загъта, уотемæй Тохъай-фурт уотид ахургæнæг нæ адтæй, фал ма наукон скъолай æцæг раздзæуæг, уой фæрци аци ахургæнæндони арæзт æрцудæнцæ кафедритæ «Политикон экономикæ» æма «Финанстæ æма кредиттæ», кæцитими абони уæнгæ дæр гъæуайгонд æма æнхæстгонд цæунцæ сæ исаразæг си ци федар фæткитæ æма æгъдæуттæ исæвардта, етæ.

«Университеты жизни Ноха Токаева», зæгъгæ, ци киунугæ бацæттæ кодта Нохæн æ бийнойнаг Тохъайти Татьянæ, е уайтæккæдæр цæмæдесаг иссæй нæ дзиллæн – уой дæр уомæ гæсгæ, æма си ирдæй æвдист цæунцæ æ уодиконди таурæхъон хæзнатæ, æ гъудитæ-сагъæстæ нæ Фидибæсти цардарæзти, экономики, хецаудзийнади, науки æма уони æмвæрстæ æмдзæуæг æндæр сагъæссаг фарстати фæдбæл. Æвдист ма си цæуй, æ наукон-педагогон æма политикон-æхсæнадон æнтæстгин архайди хæццæ ба ма цæйбæрцæбæл хæларзæрдæ æма хуæрзауодæг адтæй, е дæр. Аци киунугæ ка бакастæй, уони гъудимæ гæсгæ, е иссæй Тохъайти Нохæн æ номерæнæн тæккæ уиндгундæр циртдзæвæн, кæстæртæн ба – зундамонæг æма разæнгардгæнæг.

Нæ республики Парламенти Сæрдар, экономикон наукити доктор Тускъати Таймораз, æ имисуйнæгти баханхæ кодта:

– Хе цæстингас дарун алли фарстай фæдбæл дæр, бæлвурд æма ’й лæмбунæг уагæй студентти размæ рахæссун. Æ уодиконди аци уагæ бæрæг адтæй нæ Парламенти депутат уогæй æ кусти дæр. Æ алли радзубанди дæр адтæй бæлвурд æма гъуддагон, æ идардмæуинагæ зæгъуйнæгтæ баст уиуонцæ нæ республики, уой хæццæ ба еугур Уæрæсей изолдæри экономикон райрæзти нисанти хæццæ. Циуавæрдæр вазуггин  фарстатæ ку исæвзуридæ, уæд аллихатт дæр мæхе уомæ бахатинæ. Æ бон адтæй алли райхалуйнаг фарстайæн дæр æ лазæ  иссерун æма ’й раст райаразунæн ба гæнæнтæ…

Зæрдæмæгъаргæ рауадæй Тохъайти Нохæн æ цардæмбал, профессор Татьянæ Ивани кизги радзубанди дæр. Е куд  радзурдта, уотемæй Нох бийнонти медæгæ дæр æма адæми ’хсæн дæр æхе дардта, Нæ Исфæлдесæг æй ци берæ адæймагон хуæздæр менеугутæй фæххайгин кодта, уони æнæмæнгæ æнхæст кæнгæй. Æримиста уой дæр, æма æ сæйраг кустæй уæлдай ма  ин цæмæдесаг ци адтæй, ци рæстмæ гъуддæгутæбæл хуæст адтæй… Кæронбæттæни куд загъта, уотемæй исуйнаг адæм берæ фæууй, фал еугуремæн нæ бантæсуй æ искурдиадæ райгон кæнун, фал Нохæн ба æнхæстæй-æнхæстдæрæй е бантæстæй…

Аци загъд уой æвдесæн æй, æма профессори цардвæндаг æнтæстгин рауадæй, æ фæсте айдагъ наукон куститæ нæ ниууагъта, фал ма арфиаг ахурдзаутæ дæр.

Тохъайти Нохи наукон æма педагогон зонадон архайди туххæй доклад искодта, университети наукон архайди проректор Тенгиз Тиникашвили. Зæрдиаг адтæй æ радзубанди Атайти Муратæн дæр. Тохъайти Нох экономикон факультети декан ку адтæй, уæд Атай-фурт ба æ хуæдæййевæг адтæй, æма сæ еумæйаг кусти фæдбæл æ имисуйнæгти берæ аййев хабæртти кой ракодта.

«Финанстæ æма кредитти» кафедри рауагъдон, доцент Кулумбекти Таирæ æ радзубандий куд баханхæ кодта, уотемæй Тохъайти Нох куд ахургæнæг, уотæ домагæ кæд адтæй, уæддæр куд адæймаг, уотæ рæстуод æма цæстуарзон адтæй.

– Тохъайти Нохи ном нури студенттæн баст æй бæрзонд науки скъолай хæццæ, – загъта студентти номæй радзубанди кæнгæй,  ахургæнæндони  профцæдесон комитети  сæрдар Доййати Заурбек.

Номерæн мадзали зингæ хай ба иссæй, Тохъайти Нохæн æ бæдоли бæдолæ Дедегкати Агунди хæццæ ма ци еумæйаг монографи «Развитие экономики земельных отношений и регулирования землепользования: российский опыт и проблемы» бацæттæ кæнун бантæстæй (2023-2024 æнзти), уой презентаци. Агундæ æ радзубандий æримиста æ бабай хæццæ сæ еумæйаг кусти туххæй хабæрттæ, сæйраг гъудитæ куд фæззинниуонцæ, æма куд фæлгонцгонд цудæнцæ, куд ахсгиаг адтæй аци проект кæронмæ рахъæртун кæнун.

Уæлдæр амунд монографий фæдбæл сæ гъудитæ презентаций рæстæг загътонцæ Цæгат Иристони Парламенти Сæрдар Тускъати Таймораз, сахар Стъараполæй иуазæг, Цæгат-Кавказаг федералон университети профессор Владимир Кузьменко, Цæгат Иристони гъæууон хæдзаради министради экономикон хаййади сæргълæууæг Тохъайти Тиминæ, университети экономики кафедри сæргълæууæг Ситохти Татьянæ.

Кæронбæттæни Огойти Алан райарфæ кодта номерæн мадзал исаразгутæ æма  си архайгутæн, баханхæ кодта, Тохъайти Хасанбийи фурт Нохи рохс ном, е ’гæрон берæ арфиаг фæллæнттæ æма æскъуæлхтдзийнæдтæ æностæмæ ке байзайдзæнæнцæ айдагъ Цæгат Иристони Хетæгкати Къостай номбæл паддзахадон университети нæ, фал нæ национ ахурадæ æма науки, æнæгъæнæй нæ республики анзфинсти. Æ цардвæндаги хабæрттæ уодзæнæнцæ фæнзуйнаг дæнцæн нæ ирæзгæ фæлтæртæн сæ ирисхъæ аразуни гъуддæгути. Рæстуодæй цардæй, æма ’й нæ дзиллæ зæрдиарфæй имисдзæнæнцæ, кадæ ин кæндзæнæнцæ…

БИЧИЛТИ Алетæ