(Кæрон. Райдайæн 11-аг номери.)

Уомæй ци зæгъунмæ гъавта, уой нæ балæдæрдтæн, фал дуккаг бон газет «Правда»-йи фæззиндтæй Хрущеви хузæ, еци нартихуæртти хæццæ, æ дзурдтæ си финст, уотемæй.

Еухатт ЦК-и Пленуми кадæртæ цидæр унаффи нихмæ карзæй радзурдтонцæ, Хрущев сæмæ трибуни лæугæй лæмбунæг байгъуста, сæ хæццæ исарази æй, уæдта е ’мбæлттæй еуебæл тубуттитæгæнгæй, циуавæр æнæсæр, дан, бафинста æ къох, еци унаффи бунмæ. Рахастонцæ имæ еци унаффæ æма си… æхе къохфинст. Æ сæр батилдта, берæ фæххудтæй, зал дæр æ хæццæ.

Нæ зонун, иннетæ ци гъуди кæнунцæ уой, фал нæ бæсти уæди разамонгутæй еугуремæй зундгиндæр адтæй Косыгин. Еу хатт мæ æстаугæ дæр ракодта, фал  си уотæ уой туххæй нæ зæгъун – æцæгæйдæр уотæ ке адтæй, уобæл ба уæ федарæй æууæндун кæнун. Уæдта уотæ зæгъунцæ, æ рæстæги æ хæццæ косгæ кæмæн рауадæй æма ’й хуарз ка зудта, етæ дæр.

Æстаугæ ба мæ цæй туххæй ракодта. Цæветтонгæ, еу ку адтæй, уæд мæ фæззæги  нартихуар æфснайæнти рæстæги  Тамбови облæстмæ рарвистонцæ фæккæсунмæ.

Авторæй. Æгкацати Валодий партий Цæгат Иристони обкоми фиццаг секретари бунатæй ку исуæгъдæ кодтонцæ, уæд еу рæстæг ракуста Стъараполи крайи æнхæстгæнæн комитети сæрдари хуæдæййевæгæй, уæдта ’й Мæскумæ раййивтонцæ ССР Цæдеси адæмон контроли Комитети – уæди рæстæгути уæхæн оргæн дæр адтæй – инспекторæй. Æма мæнæ ци хабари кой кæнуй, е дæр, æвæдзи, уæди рæстæгути адтæй уæхæн фæткæ, æма будуйрон куститæ сæ тæмæни ку бацæуионцæ, уæд гъæууонхæдзарадон рауæнтæмæ цæстдаргути хузи æрвист цудæнцæ советон-партион бæрнон косгутæ, цæмæй гъуддæгутæ къулумпитæ ку кæнонцæ, уæд æвæстеуатæй уавæр фæррæвдзæ кæнунæн райаразтайуонцæ мадзæлттæ.

Уæд уоми разамунд лæвардта Черный, е уомæй раздæр махмæ, Цæгат Иристони партий обкоми дуккаг секретарæй куста. Еуцалдæр элеватореми  фæууидтон, ардæмæ нартихуарæй идзагæй берæ аллихузон транспорт цудæй, æма уонæй æ гуфæ кæмæн нæ хъел кодта, гъома, æхуæдæг æхе раревæд кæнуни мадзал кæмæн нæ адтæй, уонæй тиллæг адæм къохтæй куд калдтонцæ, уой. Уомæн дзæвгарæ рæстæг дæр куд нæ гъудайдæ, æма уомæ гæсгæ ба фæстеуат кодтонцæ херевæдгæнæн хуæдтолгитæ дæр. Уомæн æма еци аллихузон тиллæгласæг аллихузон транспорт еугурæй дæр еци-еу рæнгъи лæудтæй. Кезуй тæразæмæ алкедæр исбарун гъудæй, ка си цæйбæрцæ тиллæг æрбаласта, уой. Е къулумпий миуæй уæлдай неци адтæй, уомæ гæсгæ ба син баунаффæ кодтон: херевæдгæнæн хуæдтолгитæ, зæгъун, хецæн уæзæбарæнтæбæл уагъд цæуæнтæ, уомæн æма етæ тагъддæр ревæдгонд цæудзæнæнцæ, æма уомæ гæсгæ  уæддæр етæ æнæкъулумпидæрæй фæстæмæ будуртæмæ ’здæхонцæ. Уой фæрци ба тиллæг æфснайæнти архайæг транспорт æнхæстдæрæй пайдагонд цæудзæнæй.

Мæ унаффæ Черныйи зæрдæмæ фæццудæй. Никки ба ма еци хъæппæрес синхаг облæсттæбæл дæр фæххæлеу æй.  Сауæнгæ Косыгинмæ дæр æй бахъæртун кодтонцæ, е ба ’й Брежневæн загъта. Æма уæд Брежнев еугур обкомти секретартæмæ фæдздзорун  кодта, Тамбови облæсти, дан, ци хуарз гъуддаг исаразтонцæ, уой сумах дæр бафæнзетæ, зæгъгæ.

Косыгин ку дзурдтайдæ, уæд си уæлдай дзурд дæр нæ фегъустайсæ, уæззау зунди æма устур культури хецау адтæй. Гъулæггагæн, уæлдайдæр хецаудзийнади æрбадгути миутæй дæр берæ цидæртæ зин балæдæрæн уиуонцæ. Адтæй уæхæн цау, кæддæр сæмæ Косыгини хæццæ се ’хсæн  буцæу рауадæй. Æма цæй фæдбæл? Цæветтонгæ, Косыгин ку фæссæйгæ ’й, уæд имæ Брежнев рæуони цуд сæйгæфæрсæг бакодта æма ин æнæргъудийæй  загъта, ци, дан, нæ фæууй,  дæубæл ести ку ’рцæуа, уомæ гæсгæ  ба дæ дачæ, дан, рагацау исуæгъдæ кæнæ. Еци дзубанди  ин æ мæлæти бон фæххæстæгдæр кодта… Гъе, уæхæн адтæнцæ нæ бæсти уæди сæргълæугутæ.

– Суслови туххæй ба ци зæгъдзæнæ? Мæ фарст хумæтæги нæй – нæ адæм æй æгириддæр нæ уарзтонцæ…

– Хъæбæр раст ин кодтонцæ! Нæ хуæздæр лæгти надбæл нин цæхгæрмæ ’рлæудтæй, къулумпийæн син цæлхдортæ аразта. Æ хузæ ин нæбал гъуди кæнис? Кæцæй райдæдта æ еци мастесæн, уомæ байгъосæ. Еу ку адтæй, уæд Сталин исдзурдта Хъубадимæ, Мæздæги район, дан, Стъараполæй есæн æма ’й Иристони хæццæ еу кæнæн, зæгъгæ. Уæд партий Стъараполи обкоми фиццаг секретарь ба адтæй  еци нæбæзгæ æма еци хабар æ зæрдæмæ нæ фæццудæй, фал еугæр Сталин унаффæ рахаста, уæд ин æ бон ци адтæй. Æма æ илгъаг зæрди ци маст исæвзурдæй, уой равгæ ин куддæр фæцæй, уотæ мах разамонгути ’рдæмæ исаразта. Хъубадий хæццæ дæр цæбæлдæр фæббуцæу æнцæ, æма имæ Суслов фæххаран æй. Нæ Цитгин Уæлахези туххæй Тбилисий арæзт æрцудæй циуавæрдæр еугурцæдесон æмбурд. Радзубанди си кодта Хъубади дæр. Æма, нæ еци Уæлахезмæ ка ци æвæрæн бахаста, уобæл дзоргæй, Суслови кой не ’скодта… Уомæн æма си ци гъæуама загътайдæ, цæмæй фескъуæлхтæй тугъди рæстæг?..

Æгкацати Валоди нæ республики сæргъи ци рæстæг фæцæй, уой дæргъци ци хуарздзийнæдтæ æма арфиаг гъуддæгутæ исаразта, уони кæрæй-кæронмæ ранимайуни равгæ нин нæййес. Фал си уæддæр кæцидæрти туххæй ба зæгъдзинан. Æ рæстæги Цæгат Иристони паддзахадон медицинон институт нимад адтæй нæ бæсти хуæздæр уæлдæр ахургæнæндæнтти нимæдзи, æ рауагъдонтæ æнтæстгинæй кустонцæ Советон Цæдеси еугур рауæнти дæр. Æма кенæ еци гъуддаг, кенæ ба цæмæдæр гæсгæ Уæрæсей разамунд рахаста унаффæ æ нихгæнуни, æма ’й Владивостокмæ раййевуни туххæй. Еци æверхъау миуи нихмæ карзæй исдзурдта Æгкаци-фурт: «Цалинмæ æз сæрæгас дæн, уæдмæ институтмæ неке бавналдзæнæй, е Иристони байзайдзæнæй!..» – загъта Уæрæсей министрти Совети сæрдар Д. Полянскийæн. Æма æ дзурд рацудæй – институт Дзæуæгигъæуи байзадæй, иссæй академи. Иннæ хабар. Уæди рæстæги хуæдтæхæгæй Мæскумæ фæттæхуни туххæй бæлццæнтти цæун гъудæй Минводтæмæ – дууæсæдæ километремæй фулдæр. Æма Æгкацати Валоди æновудæй байархайдта, цæмæй бæлццæнттæ нæхе аэропортæй балци кæнонцæ Мæскумæ, уомæн син уа гъæугæ равгитæ. Абони нæ аэропортæй кумæти ба нæ рабалци кæнунцæ нæ бæлццæнттæ.

Фæстугъд Хъубади Тбилиси уæлахези туххæй циуавæрдæр цæдесон устур æмбурди радзурдта, еци уæлахезмæ, ка ци æвæрæн  бахаста, уой туххæй æма си Суслови кой не ’скодта. Еци цау дæр æ цъамар зæрдæбæл бадардта. Никки хъæбæрдæр  имæ уæд фæххæран æй. Æма ЦК-и секретарь ку иссæй, уæлдайдæр ба Сталин ку нæбал адтæй, уæд имæ бустæги фæннихмæ ’й, æ куст ин æзгелæгæнæгæн сæрмагонд къамис исæрвиста. Уæди рæстæгути ба уотæ адтæй, æма уæхæн къамис  куд исфæндæ кæна, уотæ дин дæ кустæн исаргъ кæндзæнæнцæ. Сæ исцуди нисан ку уа, уæд дин дæ кусти уа нæ уа, уæддæр цидæр гъæуагæдзийнæдтæ æнæмæнгæ иссердзæнæнцæ. Уотæ рауадæй уæддæр – цæмæйти ба нæ фæффудгин кодтонцæ Хъулай-фурти.  Никки ба ин æ цæстæмæ бадардтонцæ,  Берийи хæццæ,  дан, лимæнтæ адтайдæ. Берий ба уæд, куд зонис, нæ бæсти сæйраг фудгæнæг исхудтонцæ. Уотемæй ба Хъубади еу хаттæй уæлдай Берийи хæццæ нæдæр кусти фæдбæл, нæдæр æнæуой уотид дæр некæд фембалдæй.

Уæдæй фæстæмæ Сусловæй ме ’сæфт уидтон. Баруагæс ди уæд, Дамир, партийæн уомæн  æхецæй фулдæр знаггадæ неке æрхаста. Хрущеви фæсте Генералон секретарæй гъæуама иссайдæ Шелепин. Фал Суслов зудта, е æй ке нæ уарзта, кусти медæгæ карз, домагæ ке адтæй, ке æй фæссордзæнæй, уой, æма алли хабæрттæ дæр исаразта, цæмæй Брежнев иссайдæ Генералон секретарь, уой туххæй. Хрущев æма Брежнев ба Суслови сæхемæ хæстæг дардтонцæ, уомæн æма ’й зудтонцæ, сæ бунатмæ син ке нæ бæллуй, ци ин ес, ци ин бантæстæй, е имæ фагæ ке кæсуй, уой.

Никки ба ма сæйгæ дæр адтæй, ургти незæй хуæцгæ нез имæ адтæй æма имæ хæстæг неке цудæй. Æз мæхуæдæг æвдесæн адтæн, ЦК-и иннæ секретарти къæбинетти размæ цæйбæрцæ ’рбацæугутæ лæууидæ, уомæн, Суслови дуармæ ба – еу кенæ дууæ. Неци фарстатæ лух кæнун иста æхемæ, алцидæр – гъавгæ, неке хæццæ буцæу кодта, адтæй тикиси хузæн, налат æма фæливд лæг. Æз си мæхе гъостæй фегъустон цалдæр хатти, Хрущеви туххæй куд зæгъидæ: «Мах нæ уарзон Никитæ Сергеевичи æфхуæрун нæ бауадздзинан…»

Уотемæй ба, ами, Иристони æй куд хонунцæ, еци Микъити Пленуми æ бунатæй ку истонцæ, уæд æхуæдæг байагурдта, æз, дан, уодзæнæн докладгæнæг.

Нæ номдзуд Исси дæр нин е нæ рауагъта размæ, Маршæли ном раттуйнаг адтæнцæ нæ разагъди æфсæддон лæгæн, æ гæгъæдитæ – цæттæ, гъуддаг кæронбæттæни кæмæй аразгæ адтæй, уони къох бафинсун ма си гъудæй, фал Суслов ницъцъæх  æй, Бакуй уогæй, дан, Багирови (Азербайджани раздæри разамонæг, е дæр уæди рæстæгути нæ бæсти знагбæл нимад цудæй – Ред.) хæццæ æнсувæрти хузæн адтæнцæ, цардмæ дæр, дан, сæ цæстингас еу адтæй, еу зундирахаст син адтæй. Гъулæггагæн, Суслови лæгъузмæ байгъустонцæ.

Мæнæн дæр ци бакуста, уомæ игъосæ. Хъубадий хæццæ махмæ 1953 анзи Мæскуй Пленуммæ ку фæдздзурдтонцæ, уæд Суслов уоми исистадæй æма фегъосун кодта, Хъулати Хъубади æ кустæй ист ке цæуй, уой æма уой фудæй, зæгъгæ… Берæ цидæртæ ранимадта. Æ бæсти ба, дан, уордæмæ æрвист цæуй ЦК-и сæйраг инспектор æма дин мæ муггаг ку зæгъидæ. Мæнæн е уоййасæбæл æнæнгъæлти адтæй, æма ракуддæртæ дæн, мæ хайади хецаумæ бакастæн, зæгъун, е ци æй, мæн ку неке бафарста, мæ хæццæ ку неке дзубанди кодта. Е æ усхъитæбæл исхуæстæй æма Суслови ’рдæмæ байамудта. Еци усми мæ фæндæуагæ ку фæцайдæ еци цъамар, уæд…

Авторæй: Евгъуд æноси, 70-аг æнзти Æгъузарти Саукуйи хæццæ ахур кодтон Ростови уæлдæр партион скъолай. Еу зуймон изæри Буденныйи номбæл проспекти æмдзæрæнмæ  цудан æма берæуæладзугон хæдзарттæй еуей тегъæбæл фæккомкоммæ ан мемориалон фæйнæгмæ. «Ами цардæй æма куста зундгонд партион æма паддзахадон архайæг…» Æма си ставд дамугъатæй финст:  «Суслови муггаг, ном æма фиди ном». Уæд ма уодæгас адтæй. Кæрæдземæ бакастан, фæйнердæмæ рагъæуæйттæ кодтан, уæдта мети къубулойнитæ ракодтан æма еци фæйнæгбæл ралæудтан… Фиццаг хатт исгъæр кодтон уæди нæ еци  сосæггаг миуæ дорадзагъдæй.

– Еци æнæбайрайгæ  Пленуми размæ Хъубадий хæццæ дæ рахастдзийнæдтæ куд адтæнцæ, циуавæр иссæнцæ уой фæсте ба?

– Æз ин мæхе уодæй устур аргъ кодтон, уомæн æма си берæ хуарздзийнæдтæ зудтон. Царди мæ къохи ци бафтудæй, уонæн сæ фулдæр дæр уой фæрци… Дзæбæх фæццардан, æ ауодундзийнадæ ми некæд феронх уодзæнæй. Гъомбæл мæ кодта куд разамонæг косæги, уотæ, ауодудта мæбæл, ахур мæ кодта бæрнондзийнадæбæл. Æма айдагъ мæн нæ, фал ма берети дæр. Уомæн  феронхгæнæн куд ес!..

Хъубади ку нæбал куста, уæд мæмæ æ дзæбæх бийнойнаг телефонæй æрбадзурдта, кæд, дан, дæ нæ хуарздзийнадæ фæндуй, уæд нин нæ зæронд цæрæнбунæттæ фæстæмæ раттун кæнæ, мæнæ фæстагмæ кæми цардан, уони. Зæгъун, дзубанди дæр ибæл нæййес, æма горæнхæсткоми сæрдармæ бадзурдтон, бафæдзахстон  ин еци гъуддаг æнæмæнгæ исаразун. Обкоми фæсте Хъубади рандæй косунмæ Хумæллæги МТС-мæ … Æхуæдæг мин нæдæр гъе уæди, нæдæр æ идарддæри кусти туххæй æгириддæр некæд  неци иской кодта, фал еууæхæни бабæй мæмæ е ’фсийнæ æрбадзурдта, æ зæрдæ, дан, æй еци æфхуæрди фæсте гъигæ даруй, æма ’й нæхемæ хæстæгдæр рауæни кустмæ ку раййевисæ. Раййивтон æй уæлæ гъæди хæдзарадæмæ, кадæ æма си ради хæццæ фæккуста.

Еци рæстæг нæмæ Мæскуйæй  обкоми дуккаг секретарæй исæрвистонцæ циуавæрдæр Севостьянови, цидæр золкъæхуæрд рæзи хузæн, президиуми бадгæй  бафунæй уидæ. Æма дин Хъубадий буни ку бабуридæ, мæнмæ гæсгæ, уой дæр бабæй  Суслови цъухæй. Туххæй æй уорæдтон. Еухатт бабæй мæн æнæуой ЦК-мæ телеграммæ фервиста, Хъулай-фурти, дан, Мæздæги  еу партион организаций унаффæмæ гæсгæ партий рæнгъитæй рагæлстонцæ, æрахæссун, дан, æй гъæуй. Нæй бауагътон бафхуæрун… Уой е æхуæдæг дæр æма æ бийнонтæ дæр зудтонцæ.

Хъубади ку æрсæйгæ ’й, уæд æ бийнойнагæн ниффæдзахста, миййаг, дан, мæмæ Валоди ку ’рбацæуа, уæд мин рагацау зæгъæ, кенæдта, дан, мæ хуссæни ку ’рбаййафа, уæд ходуйнаг æй. Æ хъури мæ ракæнидæ, берæ æхцæуæн имисуйнæгтæ æримисианæ. Мæ мадæ ку фæззиан æй, уæд мæмæ æхуæдæг еци сæйгæй æрцудæй е ’нсувæр Созурухъой хæццæ, Хумæллæги уæлмæрдти мæ фарсмæ фæллæудтæй. Æхцæуæн мин адтæй… Æхуæдæг ку рахецæн æй, мæгур, уæд æз Мæскуй цардтæн æма мæмæ уордæмæ фегъустон еци уæззау хабар… Дуккаг бон ами, Иристони æрбалæудтæн, уæлæбæл ма ’й исæййафтон, æ кири сæргъи еци зæрдхъурмæй фæллæудтæн, мæ къох ибæл байвардтон. Ихæсгин си адтæн… Уотæ мæмæ кæсуй, æма уæхæн адæймæгутæ æма уæхæн разамонгутæ тагъд рæстæгути нæмæ нæбал уодзæнæй. Дамир, уой дин æз федарæй зæгъун…

*  *  *

Трансками ахедундзийнадæ цæйбæрцæбæл агъазиау æй, е абони бæлвурд æй. Фал уой исаразун ба уотæ æнцон нæ адтæй – æ нихмæ архайдта Гурдзий разамунд. Фал уæддæр æ исаразун ба æнæмæнгæ гъудæй, æма уобæл архайун байдæдта Æгкацати Валоди. Бантæстæй ин æ фæндонбæл исарази кæнун сауæнгæ Никитæ Хрущеви дæр. Еци куст идайгæ бæргæ ракодта, фал ин æ фæуун ба нæ бантæстæй, нæ ин фæцæй фагæ рæстæг. Фал гъуддаг кæронмæ исæнхæст кодта республики фæстæдæри разамунд… Уæддæр ни Æгкаци-фурти байвæрд гъæуама иронх ма кæна…

Нæ фембæлди рæстæг финги уæлгъос бадтан, уотемæй нæ дзубандий кæронбæттæни Валоди ракувта Иристон æма æ адæми цæрæнбони туххæй.

– Æрбакæсæ мæмæ, Дамир, сувæллон нæбал дæн, уой уинис, мæ райгурæн зæнхæмæ, Хуцауистæн, ку исхъæртун, уæд, цума сабий дæн, уой хузæн мæ зæрдæ гупп-гупп кæнун райдайуй… Æнзтæ мæбæл куд фулдæр цæуй, уотæ – никки хъæбæрдæр… Еуæй-еу хатт ба дзæгъæл, æнæгъæугæ гъудитæ дæр кæцæйдæр фæззиннуй, кæд дин а дæ райгурæн зæнхæмæ дæ фæстаг истахт æй, зæгъгæ… Фал сæ, мæнæ цума æхсилкъæгæнагæ биндзитæ ’нцæ, уой хузæн фæссорун. Некæд бафсæдздзæнæн ардæмæ цæунæй. Мæ къабæзтæ æма ме ’мбæлтти фæууинун, бафсæдун иронау дзорунæй. Хумæллæги мæ мæгур мади циртбæл мæ къох байвæрун.

Мæхе цæститæй æй фæууинун, мæ зæрдæ  ’й балæдæруй: зонунцæ ма мæ, нæ мæ феронх кодтонцæ, бацийнæ мæбæл кæнунцæ æма мæ уæд хуæздæр хуарз нæбал фæгъгъæуй…

Айразмæ еу финги бадти Томайтæмæ еугурæй дæр – фусунтæ дæр æма иуазгутæ дæр – ниллæудтæнцæ, Валоди, хестæрæн нин исбадæ, зæгъгæ. Бæргæ мæхе тиллефтæ кодтон, гъома, æз ами хунд лæг, идардæй исцæуæг дæн æма мæмæ еци барæ некæци хузи хауй… Фал мæмæ игъосæг кæми адтæй.. Мах, дан, дæ иуазæгбæл нæ нимайæн æма нæ фæндæ дæр уомæ гæсгæ ба хъæбæр раст æй… Финги хестæри хуæздæр ци гъæуй? Хестæрæн кæмæн фæббадуй, етæ ’й ку нимайуонцæ, уæд е. Уой уомæ гæсгæ зæгъун, æма уæд еци дæргъæй-дæргъæмæ финги сæргъи кадæр бадтæй, етæ сæхе уотæ æгъдаугинæй бавдистонцæ, уотæ сабур фæббадтæнцæ – уой бæрцæ адæм… – æма дессаг, сæ сæрти, биндзæ ку ратахтайдæ, уæд, æвæдзи, уой æстуф, уой базурти сæр-сæр дæр ма си игъустайдæ… Уомæй уой зæгъуйнаг дæн, æма мæнæн дæр, уæдта сæхецæн дæр аргъ ку нæ кодтайуонцæ, уæд уотæ сабур фæббадтайуонцæ?!

Æзинæ ба мæ гъæунги еу лæг бауорæдта, хъæбæр мæбæл фæццийнæ кодта… Æз æй мæхуæдæг ке нæ базудтон, уой ин не ’сгъæр кодтон. Ду, дан, мæ, Валоди, кæддæр фæллойнæмæ исразæнгард кодтай æма ди муггагмæ арфиаг дæн… Мæхецæн дæр еци фембæлд хъæбæр æхцæуæн адтæй – æгайтима мæ хумæтæги адæм гъуди кæнунцæ, мæ хуарз мин сæ зæрдæбæл дарунцæ æма ми арфиаг æнцæ… Уогæ уотæ берæ хæттити фæууй…

АВТОРИ ФÆСДЗУРД

Мæ радзубандий райдайæни дæр æй загътон, Æгкацати Валодий хæццæ фембæлун мæ бафæндадтæй, еуемæй куд нæ номдзуд лæг, уотæ, иннемæй ба ма еума бæлвурд гъуддагмæ гæсгæ дæр. Æз уæд Хъулати Хъубадий туххæй мæ уацаубæл кустон, æма цæмæй уой туххæй фулдæр æма бундорондæр æрмæг æрæмбурд кодтайнæ, уой  туххæй ба мин ахсгиаг адтæй е ’мдогон æма е ’мгустгæнæг Æгкаци-фурти имисуйнæгтæ базонун: Валоди Хъулати Хъубади бæсти партий Цæгат Иристони обкоми фиццаг секретарæй косун ку райдæдта, уæд циуавæр адтæнцæ сæ идарддæри рахастдзийнæдтæ. Фал нæ еци фембæлди рæстæги не ’хсæн уæхæн зæрдибун дзубанди байеудагъ æй, æма ма уæд берæ дессаги хабæрттæ фегъустон. Уони мæ зæрдæбæл бадаргæй, уотæ æнгъæл дæн, æма Иристони дзиллитæн дæр етæ цæмæдесаг уодзæнæнцæ. Уомæ гæсгæ ба мæ зæрди ес еууæхæни сæ лæмбунæгæй ниффинсун æма сæ ниммухур кæнун… Уадзæ æма нæ кæстæр фæлтæртæ дæр зононцæ нæ евгъуд рæстæгути цардиуаги цаутæ æма хабæртти æцæгдзийнадæ…

ДАУРАТИ Дамир, Цæгат Иристони адæмон финсæг