Нæ Цитгин Уæлахези Бони фæдбæл Цæгат Иристони дзиллæн арфæ кæнуй нæ республики Сæргълæууæг Сергей Меняйло. Æ арфи нистауæни уотæ зæгъуй:

– Нæ хъазар ветерантæ æма фæскъилдуни фæллойнæгæнгутæ!

Зæрдиагæй уин арфæ кæнун нæ Фидибæсти тæккæ табуйагдæр бæрæгбон – Уæлахези Бони фæдбæл!

Еуæндæс æма цуппаринсæй анзей размæ, 1945 анзи 9 Майи æрцудæй ахсгиаг цау – нæ берæнацион советон адæмæн æ хъазауатон тохи фæрци бантæстæй ниддæрæн кæнун æгъатир æма мæнгард знаги, æнæгъæнæ дуйней адæмтæн дæр адзал ка хаста, еци гермайнаг фашизм. Советон Цæдес бабун кæнуни фæндæй нацистон Германи æ нихмæ ци тогкалæн тугъд ракъахта, уоми æхуæдæг бастъалдæй. Еци дуйнебæл тæккæ æверхъаудæр тугъди нæ Фидибæсти Уæлахези уæлтæмæндзийнадæ уомæй æй, æма е иссæй рохс æма хуарздзийнади уæлахез фидбилизбæл.

Дæсгай æнзтæ евгъуйунцæ, еу фæлтæр æййевуй инней, фал Устур Фидибæстон тугъди карз æнзти усхъæй-усхъæмæ ка æрлæудтæй цифуддæр æзнаги нихмæ тохи, æ цардбæл ка нæ аурста, æгæрон уæззау фæлварæнтæ æма фудæбæнтти сæрти рахезгæй, Райгурæн бæсти сæребарæдзийнадæ æма хуæдбарæдзийнадæ ка багъæуай кодта, уони имисуйнадæ идарддæр дæр нæ дзиллæн æй цардгъонæй-цардгъондæр æгъдау. Мах сæрустур ан нæ фидтæлтæй, нæ дадатæ æма нанатæй, кæцитæ нин равдистонцæ бæгъатæрдзийнади, уодуæлдайдзийнади, æнæфæккеугæ бухсундзийнади, Фидибæстæ уарзундзийнади дæнцитæ. Уæхæн Бæгъатæртæ ес алли бийнонти дæр.

Цæгат Иристони 9 Майи бæрæгбон кæддæриддæр бæрæг кæнунцæ уæлдай зæрдæхцæуæн æма цийнаг æнкъарæнти хæццæ. Устур Фидибæстон тугъди фронтти хъазауатонæй тох кодтонцæ нæ республики цæрæг финддæс æма цуппаринсæй адæймагемæй фулдæр. Уонæй алли дуккаг дæр тугъди будурæй нæбал исæздахтæй, Райгурæн бæсти сæрбæлтау иснивонд кодтонцæ сæ цард. Не ’мзæнхон тугъдонтæй нæудæс æма æртинсæйемæн аккаггонд æрцудæй Советон Цæдис Бæгъатæри кадгин ном, дууадæс иссæнцæ Намуси ордени æнхæст кавалертæ, еу æма дууинсæй ба тугъдон инæлартæ æма адмиралтæ.

Лæгæвзарæн 1942 анзи Кавказбæл тугъдтити рæстæг Цæгат Иристони сæйраг сахармæ хæстæг карз нихкъуæрд лæвæрд æрцудæй немуцаг-фашистон æрбалæборгутæн, ардигæй сæ фæлледзæги кодтонцæ. Еци уæлахезондзийнади æвдесæн æй е дæр, æма 2007 азæй фæстæмæ Дзæуæгигъæу кади хæццæ хæссуй «Тугъдон Намуси сахар» -и ном.

Уæлдай зæрдиагæй арфæ кæнун абони ма не ’хсæн ка ’й, еци ветерантæ æма фæскъилдуни Уæлахези сæрбæлтау æвæллайгæй ка хъиамæт кодта, уонæн. Уæ федардзийнадæ, уæ уодигъæдæ, Райгурæн бæстæбæл уæ æновуддзийнадæ  нæ адæми еугур фæлтæртæн дæр æнцæ сæйраг уодварнон æвдесæн, нифсдæттæг æма разæнгардгæнæг. Æцæгæйдæр уотæ ке æй, е бæлвурд æй уомæй дæр, æма абони не ’мдогонтæ, Устур Фидибæстон тугъди уæлахездзаути цæуæт æма цæуæти цæуæт, сæ къохтæмæ хуæцæнгæрзтæ райсгæй,  æхсаргинæй гъæуай кæнунцæ  нæ Райгурæн бæстæ не ’знæгтæй, лæгигъæдгунæй сæрмагонд æфсæддон операций архайгæй.

Не ’знæгтæ бабæй гъавунцæ Уæрæсе æ уæрагисæртæбæл æрлæуун кæнунмæ, нæ евгъуд дзаман нин фегадæ кæнунмæ, нæ цитгин историон зæрдæбæлдаруйнаг цитгиндзийнæдти æцæгдзийнадæ ба нин усхъуммæ исхатунмæ.

Федарæй ми æруагæс кæнуй, нæ фидтæлти тогæй æхснад турусай кадæбæл нæ еузæрдиуондзийнадæ æма æмзунддзийнадæ ке фæййагъаз уодзæнæнцæ æма нин нæ абони еугур зиндзийнæдти сæрти дæр уæлахезонæй бахезун ке бантæсдзæнæй.

Цитгин Уæлахези бæрæгбони хуарзæнхæ уæ уæд, мæ хъазар æмзæнхонтæ! Мæ зæрдæ уин зæгъуй, цæмæй уæ сæрмæ арв алкæддæр уа цъæх-цъæхидæй райдзаст,  æнæнез æма уодигъæдæй федар куд уайтæ, уæ цардамонд  фарнæй æнхæст куд уа, абони æма исонибони дæр, Цæгат Иристони æма æнæгъæнæй  Уæрæсей дæр цардарæзт цийнæйдзагдæр куд кæна!

*  *  *

Нæ Цитгин Уæлахези бæрæгбони фæдбæл Цæгат Иристони дзиллæн зæрдиагæй арфæ кæнуй нæ республики Парламенти Сæрдар Тускъати Таймораз дæр:

– 1945 анзи 9 Май нин нимад æй табуйаг бонбæл, уомæн æма е иссæй нæ берæнацион адæмихæттити бæгъатæрдзийнади анзфинсти  ирддæрæй-ирддæр æвдесæн æма нæ Фидибæсти гъæуайгæнæг еугур фæлтæрти ’хсæн уодварнон еудзийнади нисанеуæг.

Рæстæгутæ евгъуйунцæ, æма ни кæд идардгомау кæнунцæ историй тæккæ æгъатирдæр æма тогкалæндæр тугъди цаутæ, уæддæр махæй ба изолдæргонд нæ уодзæнæнцæ, кæддæриддæр сæ гъуди кæндзинан æма зæрдæбæл дардзинан, цæйбæрцæбæл уæззау аргъæй фист æрцудæй, цæмæй дуйней еугур адæмти, нæ Фидибæсти историй уоййасæбæл устур ка иссæй, еци бон ралæудтайдæ, уобæл. Мах æгæрон устур цити хæццæ имисæн æма устур кадæ кæнæн агъазиау тогкалæн тугъдтити архайгутæн, фæскъилдуни ка фæллойнæ кодта æма хæстæгдæр ка кодта Уæлахези бон, еци хъиамæтгун адæмæн. Сæ еци лæгдзийнадæ иронх некæд уодзæнæй.

Устур Фидибæстон тугъди фронтти хъазауатонæй тох кодтонцæ нæ республики цæргутæй финддæс æма цуппаринсæй адæймагемæй фулдæр. Уонæй алли дуккаг дæр нæбал исæмбалдæй æ фидиуæзæгбæл, нæ Райгурæн бæсти сæребари сæрбæлтау иснивонд кодтонцæ сæ цард. Не ’мзæнхонтæ, рæнгъонæй инæлари уæнгæ, бавдистонцæ устур лæгдзийнадæ æма Фидибæстæбæл æновуддзийнадæ, æностæмæ устур кадæ искæнгæй сæ минкъий фидибæстæ Иристонæн.

Сæрмагондæй арфæ кæнун нæ кадгин ветерантæн. Уæ алке радзурд, уæ алке медбилтихудт – е æй уодæгас истори, кæций мах гъæуама цæстигагуй хузæн гъæуай кæнæн. Нæ сæртæй уин ниллæг ковæн æма уин æгæрон арфитæ кæнæн, нæ сæрмæ абони ци райдзаст цъæх арв  ес, уой нин ке багъæуай кодтайтæ, уой туххæй, нæ кæстæрти æдзæстхезæй гъомбæл кæнун нæ бон ке æй, нæ республики хуæздæр æма гъæздугдæр исонибонбæл архайуни равгитæ æма фадуæттæ нин ке ес, уой туххæй.

Цард уотæ æрзилдæй, æма  нæ уæлахездзау, æнæгъæнæ дуйне фашизмæй ка фæййервæзун кодта, еци фæлтæри бундарти дæр абони багъудæй нæ Фидибæстæ, нæ фидтæлтæ сæ тог кæбæл никкалдтонцæ, еци æнтæстдзийнæдтæ багъæуай кæнун нæ нихмæ архайæг æзнæгтæй. Не ’мзæнхонтæ сæрмагонд æфсæддон операций архайгæй, лæгигъæдгунæй тох кæнунцæ нæ бæсти еудзийнадæ æма хуæдбарæдзийнади сæрбæлтау, тох кæнунцæ æцæгдзийнадæ æма рæстдзийнадæбæл.

Евгъуди æма нури бæгъатæртæ ’нцæ æцæг лæгдзийнадæ æма Фидибæстæбæл æгæрон еузæрдиуондзийнади æцæг дæнцæ, бæрзонд фæткæвæрди бæрæггæнæн нæуæг фæлтæртæн.

Мæ хъазар æмзæнхонтæ, нæ цитгин бæрæгбони хуарзæнхæ уæ уæд! Аци райдзаст бони уин зæрдиагæй мæ зæрдæ зæгъуй амонд, сабур цард æма фарнæй æнхæстæй хайгин куд уайтæ, зæрдрохсæй æма нифсгунæй куд аразайтæ уæ ирисхъи хабæрттæ!