Хуæрзæрæги цитгинæй исбæрæг кодтан нæ разагъди Уæлахези бæрæгбон. Нæ намусгин тугъдонтæ еу æма цуппаринсæй анзей размæ гермайнаг фашизм, маргæйдзаг хелагæй кæцæй рабурдæй, æ еци лæгæти ’й 1945 анзи ку ниллицъæ кодтонцæ, уæд си, нæ уæлахезонтæй уотæ ’руагæс кодта, цума еци фудрун исæскъудтонцæ æд бундзарæ æма си дуйне уæдæй фæстæмæ ервæзт уодзæнæй.

Æма, æцæгæйдæр, уотæ бæргæ адтæй дæсгай æнзти дæргъи. Адæмтæ сæ цардиуаги хабæрттæ аразтонцæ сабур æма æдас уавæрти. Фал куд рабæрæг æй, уотемæй тугъдмондагдзийнадæ нæ искунæг æй, еци æнæхайири берæгъ бабæй кедæрти уодигъæди тухгиндæр кæнун байдæдта æма бабæй сæ фидбилизхæссæг миутæй æзгелунцæ адæмти сабур цард, æмæнтъеритæ ’й кæнунцæ адзалхæссæг хилкъахæнтæй.

Зæрдæбæл æрбалæуунцæ, Устур Фидибæстон тугъди архайæг, Цæгат Иристони адæмон финсæг Цæгæрати Максим кæддæр ци æмдзæвгæ ниффинста, уой рæнгъитæ:

Цæуы ма хæст.

Цæхæр арт судзы бæстыл,

Нæ сæрмæ бады даргъ фæндæгты рыг.

Мæлæт сырдау æрбахъуызы нæ фæрсты,

Нæ фæдыл зилы маргæйдзаг нæмыг.

Цæуы ма хæст,

Бындзарæй ризынц хæхтæ,

Æнкъуысы зæхх… Тыхджындæр ниуы уад.

Нырма бырсы фæстаджы стыр гæрæхты

Йæ риуы ’мбæрц уæрæсейаг салдат.

Аци æмдзæвгæ Цæгæрати Максим ниффинста, тугъд æ тæккæ карзи ку адтæй, уæд – 1944 анзи, Венгрий зæнхæбæл немуцаг-фашистон æрбалæборгути нихмæ тугъдтити рæстæг. Фал нæмæ уотæ кæсуй, цума æ еци гъудитæ абони дæр ахсгиаг æнцæ. Абони бабæй не ’знæгтæн сæ уодигъæди медæгæ исæрра ’й фудрахасти берæгъ, ахъелуй сæ нæ нихмæ фудмиутæ аразунмæ, бæллунцæ нæ Фидибæстæ нин бастъалунмæ. Фал си уомæй ке неци рауайдзæнæй, уомæн ирд æвдесæн – нæ фидтæлти намус, етæ æхсаргинæй куд дæрæн кодтонцæ, сæ нихмæ тохæндзаумау исесун ка бандеуидæ, уони. Не ’знæгтæ дæр, æвæдзи, уой лæдæрунцæ, æма абони комкоммæ тугъд разгелун не ’ндеунцæ, фал фулдæр архайунцæ нæ Фидибæстæбæл не ’новуддзинайдæй, нæ уодварнон тухгиндзийнадæбæл æууæнкæй æма нæ адæмти еудзийнади федардзийнадæй нæ фæййеуварс кæнунбæл, гъома, уодигъæдæй нæ исæдзæллаг кæнунбæл. Уомæ гæсгæ ба нæ федардæр фæллæуун гъæуй, никки цитгиндæрæй кадæ кæнун нæ Фидибæсти, нæ фидтæлти намусæн.

Уой фæдбæл нури рæстæгути зингæ фулдæр дзубанди дæр æма архайд дæр цæуй – куд паддзахади ’рдигæй, уотæ дзиллити хъæппæресæй дæр. Аци гъуддаг цæйбæрцæбæл ахсгиаг æй, уобæл цæуй дзубанди, зундгонд публицист Дмитрий Аграновский æрæги газет «Советская Россия»-йи ци уац «Уæлахези сæрбæлтау! Райгурæн бæсти сæрбæлтау!» ниммухур кодта, уоми дæр.

Махмæ гæсгæ, сумахæн дæр цæмæдесаг уодзæнæнцæ æ гъудитæ, æ сагъæстæ.

«НУР БА МАХ КЕЗУ ÆЙ!..»

«Уæлахези Бон, куд идард адтæй махæй, цума ’взалуй зингхуст арти фæттадæй…» – номдзуд зар «Уæлахези Бон»-и аци рæнгъитæ ахид райгъусунцæ. Æма е хумæтæги нæй – мæ бон æй федарæй уотæ зæгъун, æма аци зар Советон Цæдеси еугурæй дæр зудтонцæ æма ’й еугурæй дæр уарзтонцæ. Мæ бон ма ’й федарæй уотæ зæгъун дæр, æма аци зар нæ дзиллити зæрдтагон фæндæй иссæй нæ Цитгин Уæлахези адæмон гимн. Уомæн æма си алцидæр æй раст æма тæходуйаг. Зæгъæн, Устур Фидибæстон тугъд ку райдæдта, уæд ма Уæлахез æцæгæйдæр хъæбæр идардæй-идарддæр адтæй, над имæ хъæбæр гъезæмайраг иссæй. Фал нæ адæмæй федарæй æруагæс кодта, цийфæнди идарди кæд æй Уæлахез, уæддæр æнæмæнгæ ке ралæудзæнæй, æнæмæнгæ имæ ке бахъæртдзæнæнцæ. Æма сæбæл Уæлахез исæмбалдæй 1945 анзи майи, æ алæмæти ахедундзийнадæй æнæгъæнæ дууинсæй анзей дæргъæн рæстæгмæ еугур дуйней цардиуагæн дæр исцардгъон кодта бæлвурд фæткæ.

Дуйней динтæй беретæми нимæдзæ нимад цæуй уæлдай бæрæг– бæлвурдбæл. Зундгонд финсæг Сергей Алексееви роман «Сокровища Валькирии»-йи сæйраг архайгутæй еу 1943 анзи дзубанди кæнуй дæсний хæццæ (зундгонд Ванги хузæн дæсни) æма ’й фæрсуй, тугъд кæд фæууодзæнæй, зæгъгæ. Æма ин е загъта: «Ма тухсæ, мах фæууæлахез уодзинан, тугъд фæууодзæнæй Берлини 1945 анзи. Æма бабæй нæуæгæй райдайдзæнæй 40 анзей фæсте… 40 хумæтæг нимæдзæ нæй…»

Æма гъе уотæ рауадæй. Нæ Фидибæстæ дуйней тæккæ илгъагдæр фудимелæбæл ку фæууæлахез æй, уобæл рацудæй дууинсæй анзи, æма бабæй нин райдæдта нæуæг тугъд – «перестройкæ». Е мæмæ алкæддæр кастæй радиаций хузæн – дзармадзанти гъæр нæ цæуй, бомбитæ нæ калунцæ, æрбалæборæг æзнаги æфсæдтæ не ’мпурсунцæ; радиаци нæ зиннуй, нæ игъусуй, фал æ тухæ, æ азар ба æгæр тухгин дæр ма æй. «Перестройкæ» дæр гъе уотæ: уой знаггади фæстеугутæ дæр, немуцаг-фашистон æрбалæборгутæ нæ Фидибæсти нихмæ ци тугъд ракъахтонцæ, е нин ци зæран æрхаста, уомæй минкъийдæр не ’ссæнцæ. Æцæг се ’хсæн ес еу устур игъауги: Устур Фидибæстон тугъди хатдзæг иссæй нæ Цитгин Уæлахез æма, Германий нацистон разамонгутæн ка тæрхон кодта, Нюрнберги еци процесс, «перестройки» хатдзæг ба берæ цæмæйдæрти бустæги æверхъау рауадæй, уомæн æма уой фудæй Советон Цæдеси фехæлд, еуемæй, еу бийнонти хузæн си ка цардæй, еци адæмти берæ цæмæйдæрти фенамонд кодта, иннемæй ба, æ æверхъаудзийнадæ нур дæр ма бæрæг æй еугур дуйней уагæбæл дæр, æма неке зæгъдзæнæй бæлвурдæй, уæддæр исонибони нæ цивилизацийæн ести зæрдæмæдзæугæ хузи рахецæн уодзæнæй, зæгъгæ.

Еумæйагæй æркæсгæй ба, нури фудимелæбæл нæ Уæлахез нур дæр бабæй ни хъæбæр идард æй, артдзæсти ка æрфунук æй, уæхæн æхседарфи хузæн нæмæ зиннуй. Æма еци уавæри куд нæ хицæ кæнæн нæ тугъдон фæлтæрмæ, дуйнетæбæл ка некæд æрцудæй, сæ уоййасæбæл алæмæти Уæлахез син исуйнаг хузи кæмидæр идарди ма ку зиндтæй, уæддæр си æруагæс кодта, æ сæрбæлтау уодуæлдайæй хъазауат кодтонцæ æма син бантæстæй.

Махæн ба Цитгин Уæлахез æй евгъуди цау, рæстæги цуди хæццæ ба ни идарддæр кæнуй. Гъе уæддæр нин анзæй-анзмæ ахсгиагдæр кæнуй, гъуди æй кæнæн, нифс æма хъаурæ нин дæттуй, æй нин не ’знаггадæгæнгути нихмæ архайди разæнгардгæнæг фæрæзнæ æма символ.

Гъуди ма ’й кæндзинайтæ, «перестройкæ» ку райдæдта, уæд нæ «демократтæ» тæккæ фиццагдæр сæ «куст» райдæдтонцæ Уæлахези нихмæ архайдæй. Гъома, фæууæлахез, дан, ан бæсти разамонгути, хецауади фæрци нæ, фал цума уони «фудæнæн», æма нур ба уобæл гъæуама цийнæ ма кæнæн, уомæн æма хъæбæр берæ адæм фесавдæй, парад кæнун дæр нæ гъæуй, е дæр милитаризми нисан æй, зæгъгæ, æма ма никкидæр берæ цидæртæ дзурдтонцæ. Сæ уодæй-уод кодтонцæ, цæмæй нæ адæмæй рауадайдæ æвæндæ, æнæнифс пацифисттæ, гъома, сауæнгæ Фидибæсти сæрбæлтау тугъдбæл дæр хъодигæнгутæ. Кæд æма Китайи сæ реформитæ райдæдтонцæ экономикæй, кустади модернизацийæй, уæд махмæ ба, цума нæбæл цъифкалæни зæйæ рауагътонцæ, уой хузæн дарун байдæдтан нæхе, ка ан æма ци ан, е нин бæрæг куд нæбал адтайдæ, уотæ, нæ национ хезонундзийнадæ æма цитгиндзийнадæ къæхти бунмæ гæлдзунбæл иселлæг ан.

Еугур еци миутæбæл ерисонæй ка истæлтæг æй, еци «нæуæг цардиуагæ фæлдесгутæмæ», ка ’й зонуй, уотæ кастæй, цума син сæ цъамар фæндитæ бантæстæнцæ, зæгъгæ, уогæ нур дæр ма кæмæдæрти ба, æнгъæлдæн, уотæ кæсуй. Фал, уони куд фæндадтæй, уотæ син нæ рауадæй æма некæд нецихузи рауайдзæнæй! 9 май, Уæлахези Бон æхуæдæг æ алæмæтдзийнадæй рахизтæй тар рæстæгути сæрти, никки ба ма мах дæр ласуй еци «перестройки» цъимарайæй æма уой фæсте дууинсæй анзей «хатдзæгтæй». Нæ Уæлахези Бон нин иссæй нæ сæйраг бæрæгбон – нæ цæсгон нин ка бæрæг кæнуй, уæхæн. Адæм, паддзахадæ бæлвурд кæнунцæ, æцæгæй цæйбæрцæбæл цитгийнаг ан, уой. Уæхæн Уæлахези бæрæгбон махæй уæлдай некæд æма некæмæн ма бантæстæй! Махæн ба бантæстæй! Æнтæсгæ ба бакодта нæ хуæцæнгарзи æма уоди хъаури, уæдта нæ бæсти сæргълæууæг гениалон разамунди фæрци. Æма ’й бæрæг кæнæн куд нæ еумæйаг, æгæрон сæрустур кæмæй ан, уæхæн бæрæгбон!..

9 май нин нæ зæрдæбæл лæуун кæнуй нæ адæми тугъдон хъаурæ. Æма уой гъæуама гъуди кæнæн нæхуæдтæ æма нæ лимæнтæ, уæдта ’й ма иронх кæнонцæ не ’знæгтæ дæр. Уадзæ æма ’й еугурæй дæр уинæнтæ, дуйней ке ес, фуд æма фидбилиз ка æрлæуун кæна, уæхæн тухæ. Мæ зæрдæмæ цæуй, нæ абони сабийти тугъдон дарæсбæл ке æхцул кæнунцæ, е. Мах дæр минкъийæй тугъдтити гъазун уарзтан. «Тугъди нихмæ» цæмæй уæн, уæдта «азумгинбæл» нæхе куд нимайæн, уотæ ба фæндуй не ’знæгти. Еугур дуйней дæр æй зонунцæ, уæрæсейæгти кæд басайæн ес, уæддæр син тугъдон фæрæзнитæй ба рамолæн нæййес. Раздæр куд адтæй, нур дæр уотæ: бустæги фæстагмæ фарста ниллух кæнуй нæ намусгин æфсад!

Кедæрти зæрдæмæ цæуй æви нæ, уæддæр 9 майи на гъæунгти парахаттæй уинæн сурх турусатæ æма æндæр советон символикæ – агъазиау æма тухгин ку адтан, еци рæстæги куд адтæй, уотæ. Еци бон игъосæн нæхе зæрдæмæдзæугæ зартæ, цард æма царди адæ кæми ес, уæхæнттæ. Уæлахези Бон еугур бийнонтæн дæр хæстæг æма лæдæрд æй. Еци бон нæ бон æй пайда кæнун Уæлахези Турусайæй дæр æма ССР Цæдеси Турусайæй дæр.

Нур ахидæй-ахиддæр игъосæн: «Выпьем за Родину, выпьем за Сталина!» Уæлахези Бони сауæнгæ ма паддзахади телевизион каналтæбæл дæр игъосæн нæ номдзуд сахарти раздæри нæмттæ – Ленинград, Сталинград, Свердловск, Куйбышев… Мæнæн мæ бийнонтæ Ленингради блокади гъезæмæрттæ бавзурстонцæ, мæ нанай æнсувæр, нæудæсанздзуд лейтенант танки фæммард æй Сталингради рæбун тугъдтити, æма еци сахарти нæмттæ нимайун историонбæл, уомæн æма уонæбæл не ’хсаргин фидтæлти тог калд æрцудæй.

Уомæ гæсгæ ба уой дæр зæгъун гъæуй, æма фæууæлахез ун кæд ахсгиаг æй, уæддæр фагæ ба нæ ’й. Идарддæр ибæл тох кæнун гъæуй. Уотæ ку нæ уа, уæд дин дæ уæлахездзауи бунат æндæр адæмтæ байахæсдзæнæнцæ. Уинæн æй абони, æгъатир царди уагæ уотæ ’й.

Уæлдæр æй ку загътон, «перестройкæ», куд гъудæй, уотæ ’й экономикон реформитæй нæ райдæдтан, Китайи куд бакодтонцæ, уотæ, фал «сталинизми» хабæрттæ «хормæ калунæй», уой хæццæ ба – советон доги, цардиуаги, Советон Цæдеси историй фудкой, русофоби æма нæ паддзахадæмæ æнæуинондзийнади рахаст.

Куд зонетæ, уотемæй 2005 анзæй ардæмæ Уæлахези Бони Ленини Мавзолей баримæхсунцæ алли æхгæнæнти фæсте. Цæмæн?.. Кæмæй?.. Уанæбæрæг си ци ес æфсæрмиагæй? Фидибæсти историй ин зингæ нисанеуæг ку ес. Æма мах нæхуæдтæ уæхæн миутæ ку аккаг кæнæн нæхецæн, уæд не ’знæгтæ ба гъæуама ци цæстæй кæсонцæ мах историмæ? Куд нæ парахат кæнонцæ уой рæуаги нæ нихмæ се ’знаггадæхæссæг пропагандæ? Кæд æма Ленини Мавзолей æй махæн Устур Фидибæстон тугъди Уæлахези сæйраг символтæй еу. Дуккаг сæйраг символ – рейхстаги сæрмæ не ’хсаргин тугъдонтæ ци Сурх Туруса ниссагътонцæ, е. Ленини Мавзолейи рази 1941 анзи 7 ноябри æфсæддон Паради еци турусай хæццæ рацæугæй, нæ тугъдонтæ ардигæй нæхстæр кодтонцæ фронтмæ. Уæдта 1945 анзи ба Ленини Мавзолейи рæбунмæ гæлстонцæ, карз тугъдтити ке ниддæрæн кодтонцæ, еци немуцаг-фашистон дивизити турусатæ. Нур ба, инсæй анзи еци дууæ сæйраг символемæй еу фæууй римæхсти. Уæдта Советон Цæдеси паддзахадон Туруса дæр ахид нæбал уинæн. Ефстагмæ фегъосæн Сæйраг Командæгæнæг И.В.Сталини ном дæр. Ефстагмæ фегъосæн «советон адæм», «Коммунистон парти». Æма кæд нæхуæдтæ еци цæстæй кæсæн нæ историмæ, уæд ин иннетæ ба гъæуама ци кадæ кæнонцæ? Зæгъæн, Китайи ба устур бæрæгбæнтти дзиллитæ цæунцæ Китайи Коммунистон партий Сурх Турусай хæццæ (Советон Цæдеси Турусай хузæн син æй). Уæдта сæмæ Ленини ном дæр кадгин æй.

Æвæдзи, америкаг «хуæрзауодгути» зæрдæмæ кæд хъæбæрдæр бацæуианæ, зæгъгæ, сæ фæндадтæй, еци æведауцæ миутæ ке фæндæй арæзт цудæнцæ, уони. Фал еци америкæгтæн ба сæ психологи уотæ ’й, æма уонæмæ нимади ’нцæ уæлахездзаутæ, уонæн кадæ кæнунцæ. Ка фæммулд уй, сауæнгæ сæхецæн дæр, уони ба нецæмæ дарунцæ. Мах ба нæхе уотæ дардтан, цæмæй нæ уинонцæ, зононцæ нæ лæмæгъæй, æдухæй, хомухæй. Æма нæмæ 1941 анзи ка ’рбалæбурдта, етæ сæ ахъелгути хæццæ куд гъуди кодтонцæ, тугъди фæрци нæбæл фæууæлахез уодзæнæнцæ, зæгъгæ, нур дæр не ’знæгтæ уотæ æнгъæл æнцæ. Мæнмæ гæсгæ, æгириддæр секкаг нæй, 9 майи Ленини Мавзолей игонгонд ку ’рцæуа, уæд е ке уодзæнæй хъæбæр тухгин мадзал, æ ахедундзийнадæ уидæ не ’знæгти фæссæхъсун кæнунæн сæбæл еци-еу усми берæ ракетитæ рауадзуни хузæн. Æма гъе уотæ бакæнæн!

Советон паддзахади сæргълæугутæ сæ фулдæр, тугъд ци æй, уой хуарз зудтонцæ, æма цæмæй еугур ахсгиаг фарстатæ дæр æнæ тугъдæй лухгонд цæуонцæ. Уомæн гæнæн уæд ес, æма нæ бæстæ æхе уомæй багъæуай кæнунгъон ку уа. Уомæ гæсгæ ба рæдауæй харзгонд цудæнцæ гъæугæ фæрæзнитæ нæ бæсти æфсади гъомусадæбæл, тугъдон-промышленнон комплекси, науки баргъондзийнадæбæл, фæсевæди патриотон гъомбæладæбæл. Кæд, дан, дæ сабур цардæй цæрун фæндуй, уæд тугъдмæ цæттæ уо, – загъди уотæ байзадæй. Уæдта ма уотæ дæр фæззæгъунцæ, æма, ка фæммулд уа, уобæл мæгур бон кæнуй, зæгъгæ. Мах адæм уой хъæбæр хуарз лæдæрдтæнцæ, уомæ гæсгæ ба Советон Цæдес, ци гæнæн æма амал адтæй, уомæй æхе тухгини бунати æхе ниввардта, æма ’й еугур дуйней дæр нимадтонцæ.

Уæрæсе æй символтæ æма федар дзурди бæстæ, уони ахедундзийнадæ нæмæ тухгин æй. Уони фæрци дууæ хатти багъæуай кодтан дуйней цивилизаци – 1917 анзи Устур Октябри социалистон революци ку исаразтан æма 1945 анзи майи фашистон цагъайради азарæй ку фæййервæзун кодтан дзиллæ. Уони ба нециуавæр æхцатæй исамалгæнæн ес. Æхцатæ цийфæнди ахсгиаг ку уонцæ, уæддæр уони фæрци цитгийнагæй неци ес исаразæн. Уæрæсей цитгин уæлахезтæ арæзт цудæнцæ фиццагидæр уодварнон рæстмæ дзурди æма символти фæрци.

Еци символтæй фулдæр ке уарзун, мæ уоди медæгæ мин уæлдай цитгийнаг ка ’й, уонæй еу – Сталингради Мамаев Курган. Уоми ку фæуун, уæд бацæун монумент «Родина-мать»-мæ, уæдта æрзелун иннæ монументтæбæл дæр – автомат æма гранат æ къохти кæмæн æнцæ, уотемæй нифсхастæй ка лæууй, еци тугъдон; ка фæммард æй, еци тугъдони æ гъæбеси хъонцгæнгæй ка даруй, еци силгоймаг; æ цæф æмбали ка ервæзун кæнуй, еци партизан…

Уонæмæ кæсгæй арф гъудити бацæун. Уотæ дæр ма расагъæс кæнун, æма нур етæ еци нифсхастæй куд райгас уодзæнæнцæ æма бабæй тохи куд бацæудзæнæнцæ нæ Фидибæсти сæрбæлтау, цæмæй бабæй нæ багъæуай кæнонцæ æма нæ фæййервæзун кæнонцæ не ’знæгти фудвæндитæй. Уотæ, гъай-гъай, нæ уодзæнæй. Етæ нæбал æрбацæудзæнæнцæ. Етæ сæ ихæс æнхæстæй бафистонцæ. Нур ба мах кезу æй. Етæ нин ниууагътонцæ, аргъ кæмæн нæййес, уæхæн лæвар – Цитгин Уæлахез. Еци Уæлахез махæн иссæй разæнгардгæнæг, знаги æгъатирæй ка дæрæн кæнуй, уæхæн хуæцæнгарз. Панфилови дивизий 28 гвардиони, Зоя Космодемьянская, Николай Гастелло, Александр Матросов – етæ историй хумæтæг нæмттæ нæ ’нцæ; етæ бабæй абони нæуæгæй æнцæ нæ тохи раззæгти хæццæ – нæуæг «Повесть о настоящем человеке» кæми финст цæуй, уоми.

Сталингради тох æма æверхъау блокади æнæбасæттон Ленинград – дуйней историй бæгъатæрдзийнади æма уæлахези дууæ тæккæ агъазиаудæр дæнци. Фал сæ намус син æнæгъæнæ дуйней дæр ци нæмттæй базудтонцæ, етæ кедæр фудзундæй æййивд æрцудæнцæ, нæ Фидибæстон историйæй сæ раханхæ кодтонцæ. Æма е раст æй? Нæ ’й раст, кæд нæ фæндуй нæ исонибони фæлтæртæн раст æма хуарздзийнадæ ниууадзун, уæд.

Кæд нæ фæууæлахез ун фæндуй – уогæ нин æндæр гæнæн дæр нæййес! – уæд нæ царди гъæуама аккаг бунат уа нæ уæлахези символтæн – Сталинградæн, Ленинградæн, Ленини Мавзолейæн, ССР Цæдеси Сурх Турусайæн… Нæ паддзахади уæлахездзауи статус нин гъæуама еугурæй дæр уинонцæ – нæ фарс ка ’й, етæ, цæмæй æй лæдæронцæ, багъæуаги сæ фарсмæ гъомусгинæй æрлæуунгъон ке ан, уой. Уинонцæ ’й не ’знæгтæ дæр, цæмæй уонæн ба лæдæрд уа, ке неке бон нæ исуодзæнæй байсун, е! Уадзæ æма еугуремæн дæр лæдæрд уа, нæ Фидибæсти цитгиндзийнадæ!

Устур Фидибæстон тугъди советон адæми Уæлахези Бони хуарзæнхæ уæ уæд!

* * *

Дмитрий Аграновскийи радзубандий кæронбæттæни ма æримисуйнаг ан Цæгæрати Максими финст æмдзæвгæй цалдæр рæнгъи:

Нæ уыд æнæ цæугæ!

Нæ райсомбоны

Цæмæй уыдаиккам сæрибары æвджид…

Æмæ бырсæм – нæ дзыллæйы хæстонтæ,

Æрмæстдæр размæ! – азæлы нæ сидт…

Раст гъе уотæ нифсхастæй нур дæр нæ Фидибæсти сæрбæлтау тох кæнунцæ нæ намусгин фидтæлти аккаг фæдонтæ – абони сæрмагонд æфсæддон операций архайгутæ. Æма ни федарæй æруагæс кæнуй, æнæмæнгæ уæлахезон ке уодзæнæнцæ!.. Нæ дзиллæ ба си боз æма сæрустур æнцæ сæ бæгъатæрдзийнадæ æма уодуæлдай хъазауати туххæй.

Æрмæг бацæттæ кодта МИНДЗАЙТИ Валентинæ.