Аци  курухон загъд нæ рагфидтæлтæй байзадæй, æма нин абони дæр ма царди гургъахъ нæдтæбæл цирагъеуæг кæнуни хузæн развæндаг амонæг æма нифсдæттæг æй. Еци загъдмæ гæсгæ зундирахастбæл ци адæймаг хуæст фæууй, е дзилли ’хсæн уæлдай нимади фæууй, уомæн æма федауцæй кæнуй æ царди хабæрттæ, æхецæн  дæр æма æ алфамбулай адæмæн дæр фарнæ æма зæрдрохсдзийнадæ хæссуй. Гъе уæхæнæй æнæгъæнæ Иристони дæр дзиллæ зонунцæ искурдиадæгин журналист æма æхсæнадон архайæг Фидарати Астемури фурт Юрийи.

Райгурдæй Рахесфарси райони Зæронд Бæтæхъойгъæуи 1961 анзи 23 августи. 1983 анзи каст фæцæй Цæгат Иристони Хетæгкати Къостай номбæл Паддзахадон университети филологон факультет. Æ исфæлдистадон архайд райдæдта Цæгат Иристони телеуинунади дикторæй, фæстæдæр ба куста республикон радиой хестæр дикторæй. Спортуарзгутæ ’й гъуди кæнунцæ аллихузон спортивон еристи  дæсни комментаторæй. Футболон гъæзтити цудæвдесæг уогæй, æ бæрзонд æмвæзадæбæл æвæрд дзубандийæй, æхемæ æригъосун кæнидæ мингай футболуарзгути.  Фидари-фурт ма æнтæстгинæй куста Еугурцæдесон радиой, радиостанцæ «Юность»-и, радио «Маяк»-и уацхæссæгæй дæр. Хуарз зундгонд æй телеуинунадæмæ кæсгутæн дæр, куд  æхсæнадон-политикон равдист  «Свобода слова»-йи разамонæг, уотæ дæр. Адтæй газет «Пульс Осетии»-и сæйраг редактор. Берæ æнзти дæргъи æнхæст кодта уæлдай ахсгиаг æма бæрнон ихæс – разамунд лæвардта нæ республики дзиллон хабархæссæг фæрæзнити, мухури, дзиллон коммуникацити Комитетæн. 

Еци хабар махæн, мухури косгутæн, уæлдай зæрдæхцæуæн адтæй, уомæн нæ фæллойни медес æма сагъæстæ ин бæлвурд зундгонд адтæнцæ, æма уомæ гæсгæ ба æ архайд æнæгъæнæйдæр адтæй рæстдзæвин, зудта ’й, ци куд аразгæ ’й, уой. Е бæрæг адтæй, еугур еци фарстатæбæл куд раст æма гъуддагон уидæ æ дзубанди, уомæй дæр. Дæнцæн æрхæсдзинан æ зæгъуйнæгтæй кæцидæрти:

– Ес нæмæ, боз цæмæй ан æма нæхе цæмæй растауæн, уæхæн хабæрттæ дæр, уой хæццæ ба, хъæбæр сагъæссаг нин ка ’й æма нæ архайди ахедундзийнадæбæл хъоргæнæги хузи ка бæрæг кæнуй, уæхæн гъуддæгутæ дæр исæвзурдæнцæ. Зæгъæн, электрон информацион фæрæзнити фæззинд, еуемæй хуæрзæрдæмæ фæззиндтæй дзиллæмæ хабæрттæ тагъддæр хъæртунбæл, иннемæй ба уой фудæй зингæ фæккадавардæр æй газеттæ æма журналти рафинсуни гъуддаг, адæми зингæ хай, уæлдайдæр ба æригон фæлтæртæ сæбæл уоййасæбæл æхцул нæбал æнцæ. Уомæн æма нуртæккæ дзиппидаргæ телефонтæ ес алкæмæ дæр. Нæ адæмæй беретæ газеттæ æма журналтæ кæсунмæ се ’ргом уотæ хъæбæр нæбал æздахунцæ. Фал уæддæр мухури фæрæзнитæ куд нæ бæсти, уотæ Иристони дæр цæрунцæ æма, баруагæс уи уæд, цардгъон уодзæнæнцæ.

Еци гъуддаг ба уотид зæгъунæй нæ исæнхæст уодзæнæй, гъæуй ибæл архайун, берæ æнæмæнгæ мадзæлттæ райаразун. Сагъæссаг фарстатæ берæ ’нцæ, æма уонæн сæ ахсгиагдæртæй еуей туххæй сæрмагондæй зæгъун гъæуй. Нæ республики газеттæ æма журналти косунцæ фæлтæрдгун редактортæ, журналисттæ. Е абони уотæ ’й. Фал исонибони ба куд уодзæнæй? Нæ национ мухури фæрæзнити редакцити нури косгути ’хсæн, гъулæггагæн, минкъий ес, нæ исонибонмæ нæ зæрдæ кæбæл гъæуама дарæн, уæхæн æригон уацхæсгутæ. Æма никки бундоронæйдæр гъæуама архайæн еци сахъатдзийнадæ исраст кæнунбæл, цæмæй æригон журналисттæ тулавастдæр кæнонцæ нæ мадтæлон æвзагбæл финсунмæ. Уой туххæй бал нин ци мадзæлттæ исаразун бантæстæй, уонæн сæ ахедгæдæртæй еу æй, цалдæр анзей размæ нисангонд ке ’рцудæй нæ республики Хецауади сæрмагонд преми, кæци лæвæрд цæуй, мадтæлон æвзагбæл финсæг журналисттæй ка фескъуæлха, уонæн. Æма си фиццаг ци цалдæр номинаций адтæй, уонæбæл ма фæстæдæр бафтудæй еума – лæвæрд цæуй, мадтæлон æвзагбæл финсæг райдайгæ журналисттæн. Мæнмæ гæсгæ, е разæнгард кæндзæнæй æригæнтти, æма етæ се ’ргом фулдæр æздахдзæнæнцæ нæ мадтæлон æвзагбæл публицистон исфæлдистадæмæ. Нæ мадтæлон æвзаги исонибон аразгæ ’й нæхецæй. Уомæн æма ибæл махæй уæлдай неке батухсдзæнæй. Уотемæй газеттæ «Рæстдзинад», «Дигорæ», журналтæ «Мах дуг», «Ирæф» ку некебал кæса, уæд нæ федæн уодзæнæй æбæрæг.

Сæрмагондæй мæ зæгъун фæндуй еума, æнæмæнгæ ахсгиаг гъуддаги фæдбæл, кæци, æ исаразун нин ку бантæса, уæд, æруагæс ми кæнуй, æхцæуæн уодзæнæй нæ журналисттæн. Еу загъдæй, нæ республики Хецауадæмæ балæвардтан курдиадæ, цæмæй журналисттæн сæ мизд фæффулдæр кæнæн.

Нæ республики дзиллон хабархæссæг фæрæзнити архайд цæмæй ахедгæдæр уа æма æнхæстæй дзуапп дæтта нури рæстæгути домæнтæн, нæ дзиллæн зæрдтагон уонцæ, уой туххæй райаразуйнаг фарстатæ ма берæ ’нцæ. Мæ бон сæ æй номхигъдæй ранимайун, фал, мæнмæ гæсгæ, уонæбæл дзоруни бæсти сæ райаразунбæл архайун пайдадæр уодзæнæй, æма мæ зæрдæ дарун, етæ, куд гъæуй, уотæ арæзт ке ’рцæудзæнæнцæ, уобæл.

*  *  *

Кæмидæриддæр куста, уоми  лæги æфсарæбæл гадзирахаттæй некæд рацудæй. 2012-2017-аг æнзти Цæгат Иристони Парламенти депутат ку адтæй, уæд бæлвурддæрæй рабæрæг æй, куд æхсæнадон архайæг, уотæ алкæддæр уæлдай бæрзонддæр бунати ке æвæруй моралон принциптæ. Абони ба Фидари-фурт æй газет «Рæстдзинад»-и сæйраг редактор. Уой фæдбæл берæ нæ дзордзинан – газеткæсгутæн гъæуама ци райамонæ-байамонæ кæнæн, кæд æма сæхуæдтæ алцидæр бæлвурдæй уинунцæ æма зонунцæ.

Куд журналист æма æхсæнадон архайæг, уотæ Фидарати Юрий еудадзуг адтæй æма ’й дзилли ’хсæн, етæ ’й хуарз зонунцæ æма ин устур аргъ кæнунцæ. Еугурей зæгъуйнæгтæ ниммухур кæнуни равгæ нин нæййес, фал си цалдæремæн ба уæддæр дзурди барæ дæттæн.

СУАНТИ Станислав, инæлар-болкъон, орден «Иристони намус»-и кавалер:

– Æнæгъæнæ Иристони дæр Фидарати Юрийи ном игъустгонд æй, куд ахургонд, искурдиадæгин журналист, уотæ. Æй дæсни разамонæг æма хумæтæг, хуæрззæрдæ, рæстуод адæймаг, нæ дзиллæ æцæгæй ке нимайунцæ, уæхæн лæг. Æ алли уацхъуди, æ алли дзурд æма ниффинст рæнгъæ дæр æй рæстбæлдзорæг, бæрнон цардаразæг.

Фидари-фурти армдзæф æй, куд фæззæгъунцæ,  æ цæсгонæвдесæг хузæ. Никкидæр ма мæ уотæ дæр баханхæ кæнун фæндуй: Астемури фурт Юрийи хузæнттæй фæззæгъунцæ адæм: «Æцæг ирон лæг æй!..» Æ дзурдæн лæг æй, æ цæстингас дæр æма æ зæрдихатт дæр некæд æййевуй, æргомæй хуæцуй рæстдзийнади фарс.

Фидарати Юрийи хузæнттæ ’нцæ нæ адæмихатти цæсгон. Æз сæрустур дæн, Юрий,  дæ хæццæ лимæнæй ке цæрун, уомæй. Æма дин мæ зæрдæ зæгъуй, Иристони зæнхæбæл тæккæ фулдæр ка фæццардæй, уони æмæмбæрцæ зæрдрохсæй æма уодæхцæуæнæй куд фæццæрай, еци хуарздзийнадæ!

Валерий КУКОВ, болкъон, Уæрæсей Федераций Бæгъатæр:

– Фидарати Юрийи хæццæ рагæй  цæрæн лимæнæй, фал никки хæстæгдæр ба базонгæ ан Парламенти еумæ косгæй. Æма мæ бон æй федарæй зæгъун: æй уодæй раст  æма зæрдæй кæдзос адæймаг. Иристони зæнхæбæл уæхæн адæймæгутæ никки фулдæр ку цæридæ, уæд нин дзæвгарæ æнцондæр уидæ нæ цардиуаги еугур райаразуйнаг
фарстатæ æнтæстгиндæрæй лух кæнунæн.

Æргомзæрдæ, æргомдзурд, алцæбæл дæр мæтæгæнагæ, етæ ’нцæ Юрийи  меддуйней сæйраг æууæлти еу хай, багъæуаги алкæддæр æ бон æй, æ усхъæ бадарун адæймагмæ,  æ агъаз ке багъæуа, уомæн, ци гæнæн æма амал ес, уомæй фæййагъаз кæнун. Æ уодхæссæг æнцæ гъуддагмæ æбæрнон цæстæй ракаст, æнæбитъиздзийнадæ.

Мæ хъазар Юрий! Дæ бæрæгбон дæбæл алкæддæр дзæбæхæй, зæрдрохсæй цæуæд! Сабур цардæй хайгин уо!

ХÆМИЦАТИ Морис, журналист, финсæг:

– Фидарати Астемури фурт Юрийи хæццæ рагæй зонгæ ан. Фиццагидæр, 70-аг æнзти къохбæлхуæцæг адтæн æ хуæрæ Изетæн, е лæгмæ ’рцудæй нæ гъæуккаг, толдзгуйнаг, Будайти Олцæни фурт Олегмæ. Изетæ дæр, мæнау, каст фæцæй нæ университети филологон факультет, адтæй æгъдаугин, æхсæнадон царди разæнгардæй архайæг кизгæ, уæдта ахур дæр кодта хуарз. Гъулæггагæн, абони Олег цардæгас нæбал æй, фал уæддæр æ рохс ном ба цæруй, хъæбæр сæрустур кæмæй адтæй, æ еци бийнонти цардгъондзийнадæй. Изети хæццæ син исæнтæстæй дзæбæх цæуæт – дууæ биццеуи æма кизгæ. Гъе уæдæй фæстæмæ зонун еци бийнонти дæр æма Юрийи дæр.

Фæстæдæр ба Юрийи хæццæ кустан Цæгат Иристони республикон радиой, е адтæй диктор, æз ба – уацхæссæг. Еумæ, æвæдзи, бакустан еу-финддæс анзей бæрцæ.  Еу усмæ нæ агъази хай кодтан республики стадион «Спартак»-и косгутæн дæр – лæвардтан уордигæй радиой репортажтæ, нæ командæ «Спартак-Аланий» ку гъазидæ, уæд. Еци-еу рæстæг стадиони радиойæй дæр игъосун кодтан æрбацæуæг адæмæн, командити гъазгути нæмттæ, ка ке баййивта гъазти рæстæг, гол ка бакъуæрдта æма уотæ изолдæр. Æз æма Юрий райдæдтан фиццагидæр уруссаг æвзаги хæццæ ма иронау дæр стадиони информаци дæттун, æма адæми зæрдæмæ еци гъуддаг хъæбæр фæццудæй.

Юрийи ци рæстæг зонун, еци æмгъуди си æз алкæддæр уинæ æма дæн хъæбæр боз – æгъдаугин, хебæлхуæцгæ, куд фæззæгъунцæ, æ дзурдæн хецау, æнæсайд, багъæуаги фæййагъаз кæнунмæ, æ усхъæ бадарунмæ алкæддæр цæттæ. Уæдта кæмидæриддæр ин косгæ рауайидæ, уоми алкæмидæр æ куст дæр зудта хъæбæр хуарз. Нур дæр косæн еумæ газет «Рæстдзинад»-и, е сæйраг редактор, æз ба хестæр уацхæссæг. Редакций коллектив си æй арази, дзæгъæл нецæй туххæй неке бафхуæрдзæнæй, фал рæдудтитæ ба байамонуй, бадомуй куст гъæугæ хузи кæнун.

Аци бæнтти ибæл исæнхæст æй 65 анзи – юбилей, æма ин мæ зæрдæ зæгъуй берæ æнзти ма зæрдигъæлдзæг, æнæнезæй куд бæрæг кæна æ игурæн бон, æ бийнонтæ, æ кæстæртæй зæрдирай куд уа!

*  *  *

Республикон газет «Дигорæ»-йи  редакций коллектив зæрдæхцæуæнæй арфæ кæнуй Фидарати Юрийæн æ 65 анзей бæрæгбони фæдбæл. Æмгустгæнæг ан, берæ нæуæг, цæмæдесаг проекттæ æма нисантæ нæмæ ес абони. Æма нæ зæрдæ дарæн, еумæ æмзундæй, æмдухæй сæ царди рауадзун нæ бон ке бауодзæнæй, уобæл. Æнæнез нин уо, Юрий, никки устурдæр æма фулдæр æнтæстдзийнæдтæ дин зæгъуй нæ зæрдæ!