Уæрæсей историон æхсæнади регионалон хайади совети разамонæг Цæгат Иристони паддзахадон университети историон факультети декан Плити Зæлинæ æрæги куд фегъосун кодта, уотемæй Цæгат Иристони фиццаг фæззиндзæнæнцæ историон кълæстæ. Аци гъуддаг æнхæстгонд цæудзæнæй куд фæлварæн фæткæ æма нерæнгæ бал уæхæн кълæстæ арæзт æрцæудзæнæнцæ нæ республики дууæ скъолайеми, Алайнаг гимназий ба ци уæхæн кълас байгон кæндзæнæнцæ, уомæн ба уодзæнæй искæсæнзонунадон æздæхт.

Аци нæуæгдзийнади туххæй дзоргæй, Плити Зæлинæ куд загъта, уотемæй сæ зæрди ес историон наукæмæ скъоладзаути æргом уæлдай æхцулдæрæй раздахун.

Зундгонд æй еци гъуддаг, æма классикон уроктæ истори лæмбунæг базонунæн, æ цаутæ æма хабæртти ахсгиагдзийнадæ балæдæрун ахурдзаутæн фагæ фадуат нæ дæттунцæ. Еци уавæри фæдбæл Уæрæсейаг историон æхсæнади иуонгтæ æма нæ факультети эксперттæ еумæйагæй æрдзубанди кодтан. Æма нæмæ уотемæй фæззиндтæй Цæгат Иристони историон кълæстæ исаразуни хъæппæрес.

– Аци науки æрдæмæ хуæрзæригонæй тулаваст ка ’й, – зæгъуй Плити Зæлинæ, – уонæн  гъæуама уа интеллектуалон фæзуат, архивон æрмæгутæмæ ’ркæсуни уавæр, раззагдæр ахургæндти хæццæ дзубандий фадуат, наукон-æртасæн куст кæнуни гæнæнтæ.

Уæдта ма куд фæббæрæг кодта, уотемæй историон кълæстæ байгон уодзæнæнцæ аци ахури анзи, проект æй, ку зæгъæн, фæлварæн. Гуманитарон кълæсти зонундзийнæдтæ дехгонд цæунцæ цалдæр предметей ’хсæн, историон къласи ба ахуради истори, куд хуæдбарæ зонунадæ, уотæ уодзæнæй сæйрагдæр. Архайд цæудзæнæй, цæмæй скъоладзаутæ историон цаутæ æма хабæрттæ раст лæдæрунгъон æма син рæстмæ аргъ кæнунгъон уонцæ. Ахурдзаутæ комкоммæ баст уодзæнæнцæ академион науки хæццæ, æнæмæнгæ си уодзæнæй практикон равналæнтæ æма проектон архайд, цæгатиристойнаг ахурдзаутæн уодзæнæй Уæрæсейаг историон æхсæнади бони фæтки архайуни фадуат.

Историон кълæстæ нæмæ ке фæззиндзæнæнцæ, еци нæуæгдзийнади нисанеуæг бæлвурд æй: ирæзгæ фæлтæрмæ гъæуама уа дуйнеуон цардарæзти æма си аллихузон фæззиндтитæ раст лæдæрундзийнади федар бундор, гъæуама уонцæ сагъæс кæнунгъон, цæмæй сæ уодиконди уа хуæрзæгъдаугинæй сæ ирисхъæ аразун, Фидибæстæбæл рæстзæрдæй æновуд ун æма æ сæрбæлтау арфиаг гъуддæгутæ аразунгъон.

Нури æзнæт рæстæгути, не ’знæгтæ нæ нихмæ информацион тугъдтитæ ку аразунцæ, нæ фидибæстон историй æцæгдзийнадæ нин исусхъуммитæ кæнунбæл ку архайунцæ, уæд уæлдай тæходуйаг æй нæ ирæзгæ фæлтæрти рæстмæ гъомбæлади гъуддаг æнтæстгиндæрæй æнхæст кæнун, гъæуама нæмæ уа ахедгæ гуманитарон ахурадæ: скъола-университет – академион наукæ. Плити Зæлини дзубандимæ гæсгæ, историон кълæстæ исаразгæй, сæ размæ æвæрунцæ уæхæн ихæс дæр, цæмæй уони рауагъдонтæн сæ фулдæр изайуонцæ нæ республики, идарддæр ахур кæнонцæ нæхе университети историон факультети, уой фæсте ба син уа нæхемæ, Иристони косуни равгæ.

– Нæ историон наукæ цæмæй ирæза, æхсæнади медæгæ бæрзонд уа æ ахедундзийнадæ, уобæл нур архайун гъæуй, – уæхæн æй Плити Зæлини гъуди. – Æма уой туххæй мæнæ ци нæуæгдзийнади кой кæнæн, уой фиццаг хатдзæгтæ фæззиндзæнæнцæ ахури анзи кæрони. Кæд уæхæн кълæсти ахедундзийнадæ бæлвурд уа, уæд сæ фæффулдæр кæндзинан…

ХУТУГАТИ Тамарæ