Нæ бийнонтæ цæстигагуй хузæн гъæуай кæнунцæ зæронд æнзтæ сæ тæлмæ кæбæл æрæвардтонцæ, уæхæн бор финстæг тугъди будурæй. Уотæ нæмæ фæккæсуй, цума ма нур дæр хъуæци тæф кæнуй, уой хæццæ ба  си цидæр гъардзийнадæ дæр цæуй. Уомæ гæсгæ ба е махæн уотид гæгъæди нæй, фал зæрдæбæлдаруйнаг хæзна, евгъуд дзаманти гъæлæс, кæци нæмæ нистауæни хузæн игъусуй къариндасæй финст рæнгъитæй.

Еци рæнгъитæ кæсгæй, берæ цæбæлдæрти лæмбунæгдæр расагъæс кæнун, берæ циуавæрдæр хабæрттæмæ æндæр цæстингасæй кæсун байдайун. Хаттæй-хатт ба  мæхе цæмæйдæрти дæр рафудгин кæнун, гъома, нури сабур доги цæргæй нæ ци берæ листæг цидæртæ фæгъгъæуй, ци берæ нецити фæдбæл фæхъхъурдохæн кæнæн, уоййасæбæл ахсгиаг ка нæй, уæхæн цæмæйдæртæй арази куд нæ фæууæн… Феронх ни уй, нæ бæгъатæр фидтæлтæ цæйбæрцæбæл рæстзæрдæдæр адтæнцæ, царди сæйрагдæр ци æй æма ирисхъи бæнттæ цæбæл харзгæнгæ ’нцæ, уой куд лæдæрдтæнцæ, цийфæнди зин æма тухст уавæрти дæр куд арæхстæнцæ уодфедар æма нифсхаст унмæ. Сæ еци уодигъæдæ ба уæлдай бæлвурдæй рабæрæг æй,  Райгурæн бæстæ гадзирахаттæй æрбалæборæг æзнæгтæй багъæуай кæнун ку багъудæй, уæд. Æгъатир тохи бацæугæй, сæхебæл нæ аурстонцæ, сауæнгæ сæ цард дæр ма нивондæн æрхастонцæ, цæмæй сæ табуйаг ихæс кодтайуонцæ, цæмæй уой фæрци мах, сæ фæдонтæ, абони нæ райгурæн  зæнхæбæл сæребарæй цæрæн, райдзаст цъæх арви бунмæ…

Устур Фидибæстон тугъд ку райдæдта, уæд Дигоргоми рагондæр гъæутæй еу, Уæхъæцæй дæр берæ адæм рандæнцæ  тугъди будурмæ. Уонæн сæ фулдæр сæ фидиуæзæгмæ, гъулæггагæн, нæбал исæмбалдæнцæ, сæ цард равардтонцæ нæ адæми сæребарæ æма амонди сæрбæлтау. Уонæй адтæнцæ мæ фиди фидæ Хадати Мухарбег æма е ’нсувæртæ Алихан æма Тотурбег, уæдта мæ фиди æнсувæр Барис.

Абони мæ фæндуй радзорун бæлвурддæр мæ фиди фиди туххæй.

Хæдзари байзадæнцæ авд сувæллони сæ мадæ Катауон Делетхани евгед. Ци зин уавæрти гъомбæл кодтонцæ тугъди сувæллæнттæ, уой алкедæр зонуй. Фал сæбæл сæ фидæ Мухарбег куд мæтæ кодта, е ба мæнæ æ еу финстæгæй бæрæг æй.

Айдагъдæр нæмæ аци финстæг байзадæй. Уой бакæсгæй, адæймаг бангъæл уодзæнæй, æма тугъди нæ, фал кæмидæр уолæфуни адтæй, зæгъгæ.

Сагъæс кæнуй æ фурт Барисбæл, уæдта æ кæстæр æнсувæртæ Алихан æма Тотурбегбæл. Фæрсуй, кустибæнттæбæл ци райстайтæ, зæгъгæ, саламтæ æрветуй хæстæгутæн, зонгитæн. Æхе туххæй ба финсуй: «… саг-сирди хузæн дæн, хуæруйнаг, уæледарæсæй дæр – æнхæст…»

Махмæ гæсгæ, ауæхæн финстæг ниффинста, цæмæй имæ бийнонти зæрдæ ма дзора. Фал тугъд тугъд æй. Мухарбег æ хæдзарæбæл нæбал исæмбалдæй. Е ’нсувæртæ дæр уотæ.

Аци финстæг Мухарбеги цæуæти цæуæт æй куд устурдæр хæзна, уотæ гъæуай кæнунцæ. Рæстæгæй-рæстæгмæ ’й равдесæн нæ кæстæртæмæ, радзорæн син нæ адæми бæгъатæрдзийнади туххæй. Уадзæ æма зононцæ сæ фидтæлти фидтæлтæ цæй туххæй никкалдтонцæ сæ тог еци фудæвзарæн тугъди.

Кæд финстæгбæл рæстæг æ фæд ниууагъта, уæддæр бæрæг æй, сæхе мæтæ ке нæ кодтонцæ нæ баба æма æ хæццæ фронти ка адтæй, етæ еугурæй дæр.

Зæронд финстæг тугъди будурæй – е æй лæгдзийнадæ æма æхсарæ бæлвурдгæнæн гæгъæди… Аци рæнгъитæ кæсгæй, уæлдай аргъ кæнун райдайæн цардæн, нæ Фидибæстæн… Махæн гъæуама аци финстæгутæ алкæддæр нæ размæ уонцæ, уомæн æма сæ алке фæсте дæр æй кедæр цард æма нæ еумæйаг Уæлахез!..

ХАДАТИ Фузæ