17 апреля 2024

Иван ТЮЛЕНЕВ: «ИРИСТОÆНÆГТÆН СÆ БОН ÆЙ СÆРУСТУР УН!..»

14.01.2023 | 20:50

Устур Фидибæстон тугъди анзфинсти 1942-1943 æнзтæ нимад æнцæ тæккæ уæззаудæртæбæл. Гитлеронтæ сæ бицъинæг æскъудтонцæ, цæмæй Сталинград байахæстайуонцæ, байервазхтайуонц Грозна æма Бакуй нефтмæ, æнæгъæнæ Кавкази дессаги æрдзæ æма æгæрон гъæздугдзийнæдтæмæ. Æма æ байсунæн æргъуди кодтонцæ сæрмагонд операци – «Эдельвейс». Æ исæнхæст кæнун ба бабарæ кодтонцæ, «А» ке худтонцæ, еци æфсæдти къуарæн, æ сæргъи фельдмаршæл Лист, уотемæй. Фæстæдæр уой раййивта инæлар-болкъон фон Клейст.

Цубурдзурдæй, Кавказ бахаудтæй мæлæтдзаг тæссаг уавæри. Æма Райгурæн бæстæ бардзурд равардта: знаги бауорамун, æ тухтæ ин ислæмæгъ кæнун æма ’й уордигæй фæстæмæ ранхуæрсун. Æма еци бардзурд æнтæстгинæй æнхæстгонд æрцудæй! Знаг кæд цийфæнди хъаурæгин адтæй, уæддæр уомæй тухгиндæр разиндтæнцæ нæ советон адæмти æнсувæрон хæлардзийнадæ, Фидибæстæбæл еузæрдиуондзийнадæ. Æма знагбæл фæууæлахез æнцæ.

Иристойнæгтæн сæ бон æй сæрустур ун, цифуддæр знаги размæ сæ сæр ке не ’ркъолæ кодтонцæ,  ардигæй, Дзæуæгигъæумæ æрбацæуæнтæй ке райдæдта æма, сауæнгæ Берлини уæнгæ ка нæбал банцадæй, не ’фсæдти еци  размæмпурст…»

Еци уæззау рæстæгути æфсади инæлар Иван Тюленев адтæй Фæскавказаг фронти къамандæгæнæг. Æма уæди цаути æма хабæртти, знаги Сурх Æфсади, Цæгат Кавкази цæрæг адæмти уодуæлдай тохи туххæй бацæттæ кодта æ имисуйнæгти киунугæ «Крах операции «Эдельвейс», кæци  1988 анзи уагъд æрцудæй киунугæуадз «Ир»-и. Уомæй абони мухур кæнæн хецæн скъудздзаг.