Малити Геуæргий исфæлдистадæ æй поэзий сугъдæг сауæдонæ. Нæ номдзуд курухон поэт æхуæдæг хуæнхаг сауæдонæй е ’мдзæвгæ «Дзирасгæ»-йи куд загъта:

Сур-сур кæнуй Дзирасгæ

Зæнхи бунæй рæсог.

Гъæйдæ, бæлццон, ниуазгæ,

Фетинг кæнæ дæ тог.

Æгас дуйне нисгарæ, –

Амæн æмбал нæййес.

Ниуазгæ, цæй, ме ’нгарæ,

Фесæфдзæнæй дæ нез…

Уоййау æ поэзи дæр игуруй зæрди арф уедæгтæй æма адæймагæн унгæг бони феронх кæнуй æ незтæ, æ катайтæ. Батавуй зæрдæ цидæр æнахур æхцæуæндзийнадæй. Геуæргий поэзий хæццæ еухатт ка базонгæ уа, уомæй некæдбал иронх кæнуй æ рамæлæти уæнгæ дæр. Абони хузæн нур дæр ма цæститæбæл рагъазуй, е ’сфæлдистади хæццæ фиццагидæр куд æма кутемæй базонгæ дæн, е. Уæд Устур Фидибæстон тугъд немуцаг фашистти нихмæ адтæй æ тæккæ карзи. Кæд æгудзæг, тухст дзаман адтæй, уæддæр махæн, Лескени скъолай ахурдзаутæн, нæ уæгæ нæ мардæй колхози саугустити дæр æма ахури дæр. Еууæхæни нин нæ ахургæнæг Сагети Рамазан фегъосун кодта, чиколайаг, Ирæфи райони газет «Социалистон Дигорæ»-йи косæг, æригон поэт Кертанти Тъæхирæй райстон цубур рæстæгмæ æмгъудæй Малити Геуæргий киунугæ «Ирæф» æма уин æй фæсуроктæ бакæсдзæн, зæгъгæ. Уой уæнгæ дæр ма цидæртæ фегъустан нæ хестæр фæлтæрти дзубандитæй Геуæргий алæмæттаг уадзимисти туххæй æма нин хъæбæр æхцæуæн адтæй еци хабар. Рамазан æй айдагъ литературон къуари иуæнгтæн бакæсунмæ гъавта, уæди рæстæги Геуæрги æхуæдæг дæр æма æ киунугæ дæр ахæст ке адтæнцæ, æнæ еу ести фудгинæй, уомæ гæсгæ. Фал уайтæккæдæр рахабар æй, æма устур къласи къох бакæнæн дæр нæбал адтæй, уой бæрцæ адæм æрæмбурд æй. Нæ зæрдæмæ уотæ хъæбæр фæццудæй, æма ’й къохæй рафинстан цалдæремæй. Уогæ, аци хабари туххæй ма Рамазан æхуæдæг дæр финста айразмæ. Еци киунугæ ма дуккаг хатт дæр нæ къохи бафтудæй уæди рæстæги ахурдзау æма нури зундгонд журналист Амилахуанти Хизири фæрци. Уæддæр бабæй æй къохæй рафинстонцæ беретæ. Цæй медæгæ ’й Геуæргий исфæлдистади еци æхемæ æлвасундзийнадæ, уобæл сагъæс кæнгæй, тæккæ фиццагидæр зæрдæбæл æрлæуунцæ номдзуд В.Г. Белинскийи гъудитæ поэзий туххæй. Кæддæриддæр е литературон уадзимиси ахсгиагдæр æма хуæздæр менеугутæй еуебæл, устур искурдиади бæрæггæнæнбæл нимадта æ хумæтæг, æнцон лæдæрундзийнадæ. Æнæмæнгæ, уæхæн искурдиадæй хайгин адтæй Геуæрги дæр. Цийфæнди уадзимис дæр ку райсæн поэти исфæлдистадæй, уæд ин фиццагидæр рахатæн æ хумæтæг æнцон лæдæрæн æма зæллангдзийнади муртæ. Дзурдтæ сауæдони цæхъалти сæр-сæрау, мæлгъи заруни хузæн, зæрбатуги цъæбар-цъубурау æгъзæлунцæ æма зæрдæ агайунцæ. Уæхæн адæмон поэти дæсниадæмæ бæлдтæй æхуæдæг дæр, æма æнæмæнгæ æ къохи бафтудæй еци ацъагъуæ. Æрхæсдзæнæн айдагъдæр еунæг цæветтон Геуæргийæн æхе æмдзæвгæ «Тæходуй, æна»-йæй.

Уæд еугур дуйне

Æримбурд уидæ,

Мæ цæгъдтæлтæмæ

Æригъосидæ.

Кæми ци седзæр,

Кæми ци мæгур, –

Бауарзиуонцæ

Мæ дессаг фæндур…

Нæ бон зæгъун æй, поэзи æма музыкæй адæмон исфæлдистади хуæздæр менеугутæ æма адæми рохс бæлдитæ Геуæргий исфæлдистади байеу æнцæ, зæгъгæ. Уой уæлæнхасæн ба ма æ уадзимисти устурдæр ахедундзийнадæ æй сæ арф гъудитæ, зæрдагайæн æнкъарæнтæ æма актуалондзийнади. Цардæй поэт иста æхсæнади сæйраг фарстатæ æма син аргъ кодта демократон цæстингаси бундорбæл æнцойнæ кæнгæй. Е ’сфæлдистади тæккæ зингæдæр бунат ахæссунцæ социалон уавæрти хæццæ æнгом баст фарстатæ. Еци менеуæгæй хайгин æнцæ е ’мдзæвгитæ, поэмитæ æма радзурдтæ сæ еугурдæр. Дзурдæн, райсæн æ фиццагдæр æмдзæвгитæй еу – «Цæхъал» (1907 анз). Уæлæнгай бакастæй бангъæлæн ес, цума æрдзи нивтæбæл финст æй, зæгъгæ. Лæмбунæгдæр æркæсгæй ба ами символикон æгъдауæй æвдист цæунцæ хуæнхаг фæллойнæгæнæг адæми унгæг, тухст уавæртæ æма сæребарæмæ бæллундзийнадæ. Поэт мæйи фæлорс рохс хонуй сæребари фæззинд, фал ма уæддæр фæллойнæгæнæг адæм Терки хузæн, унгæг коми ухери кæнгæй, сæ цæстисугтæ æгъзалунцæ:

Гъулæг неуй дæлбун коми,

Æхсæйвон цæхъал,

Цæвуй æхе æмир къуми

Дорин къæдзæхбæл…

Пурф кæнунцæ сæ фурмæстæй

Листæг тъинггитæ,

Цума хауй есге цæстæй

Ирд цæстисугтæ.

Геуæргий исфæлдистади бафеппайæн ес уæхæн хуарз менеуæг. Æрдзæ æма царди фæззиндтитæ ахид фæрсæй-фæрстæмæ æвдесуй аййев нивæфтудти. Еци поэтикон фæззелæни (параллелизм) фæрци адæми унгæг æма тухст цард хуæздæр багъаруй киунугæкæсæгмæ. Æрдзæ цæйбæрцæ рæсугъддæр æма сугъдæгдæр æй, уой бæрцæ бæлвурддæрæй зиннунцæ царди медæгæ галеудзийнæдтæ.

Геуæргий уадзевзитæ ’нцæ тæккæ «бунæй есгæ – сæрæй ахедгæ», адæмон æма адæмæн уарзон. Сæ уедæгтæй ниххизтæнцæ Дигори историй гъæздуг зæнхи, дигорон адæймаги зæрдихатти; уотæ зонгæ, хецон ин æнцæ, уотæ æнæ гурусхæй арази æй лæг сæ хæццæ, æма имæ хатгай, хебæраги сæ аргъаугæй, фæззиннуй уæхæн гъуди, цума куддæриддæр гъудæй, уотемæй хегъæдон цæттæ хæзнатæ кæцæйдæр райвулдæнцæ, рагулф кодтонцæ, уæдта син нæ уæн, кенæ æндæр хузи уæн дæр нæ адтæй. Фал Хуцау лæвар æма цæттæй неци дæттуй. Малити Геуæргийæн е ’стур искурдиадæ – тæрази еу фарсæй, æ еугур цард æма æ бийнонти гъезæмарæ ба иннердигæй æрæвæргæй, – æмуæзæ ’нцæ. Æ тæнæг фæрстæй ин æгъатир карнæ æнхæстæй исласта е ’стур лæгигъæдæ.

САБАЙТИ Сулейман (1930-2014), профессор, поэт, публицист