Нæ адæми уодварни цардгъондзийнадæн хуæрзгæнæг гъуддаги сæрбæлтау рæстуодæй ка хъазауат кæнуй, уонæй еу æй Скъодтати Бариси фурт Эльбрус – литературон-аййевадон æма æхсæнадон-политикон журнал «Ирæф»-и сæйраг редактор, Цæгат Иристони адæмон финсæг, Уæрæсей Федераций финсгути æма журналистти Цæдести иуонг, Уæрæсей Федераций финсгути Цæдеси секретарь, Национ преми «Нарти фæткъу»-й лауреат, Александр Твардовскийи номбæл тугъдон-историон æма тугъдон-патриотон литератури Еугурадæмон премий лауреат, Еугурадæмон фестиваль «Золотой витязь»-и сугъзæрийнæ дипломæй хуарзæнхæгонд… Аци еугур хабæрттæ уомæ гæсгæ ранимадтан, цæмæй бæлвурд-бæрæг уа, Скъодтай-фуртæн ци берæ-берæ хуарздзийнæдтæ бантæстæй нæ национ культури райрæзт гъомусдæр кæнунбæл гъуддæгути. Етæ сæ еугур дæр æнцæ лæмбунæг æрдзубандий аккаг, фал абони ба уой зæгъуйнаг ан, æма Скъодтай-фурт уодуæлдайæй ке фæллойнæ кæнуй, цæмæй нæ маддæлон æвзаг зæрдтагонæй уа нæ кæстæртæн, æновуд ибæл уонцæ, уобæл. Зæгъæн, бацæттæ кодта æма мухури рацудæй æ киунугæ «Уодигага». Аци киунугæн æ алæмæтдзийнадæ уомæй æй, æма цæмæдесаг иссæй куд кæстæртæн, уотæ хестæр кари киунугæкæсгутæн дæр. Уой уотид рæсугъд дзубандийæн нæ зæгъæн – киунугæ куддæр рацудæй мухури, уотæ ибæл адæм уайтæккæдæр рахæлæф кодтонцæ, æма ’й нур, æвæдзи, балхæнунмæ некæмибал иссердзæнæ.

Киунугæ арæзт æй дууæ сæйраг хаййемæй. Фиццаг хаййи бакæсæн ес авторæн æхе поэтикон уадзевдзитæ: æмдзæвгитæ, бацеу-бацеутæ æма зартæ. Дуккаг хаййи ба ’нцæ: тæлмацтæ, æмдзæвгитæ, бацеу-бацеутæ æма зартæ.

«Уодигага» æ исаразæг ци раздзурдæй байгон кодта, уоми уотæ финсуй:

«Аци поэтикон æмбурдгонд исбæззуниау æй, сауæнгæ рæвдауæндони кари сувæллæнттæн, скъолай райдайæн кълæсти ахурдзаутæн, уæдта дигорон æвзаг æма литературæ ка ахур кæна, еци астæуккаг æма хестæр кълæсти скъоладзаутæн, куд уæлæнхасæн ахури æрмæг, уотæ. Уомæ гæсгæ си, скъолатæн ахурадон киунугутæ ка араза, еци автортæ сæхецæн иссеруниау æнцæ гъæугæ æрмæг. Никки ба ма «Уодигага»-й, лæмбунæг имæ æркæсгæй, æрæстæфæн ес комкоммæ авторæн æхе финст кенæ тæлмацгонд уадзевдзитæ хецæн предметтæн: математикæ, фалæнбулай дуйне, хузæкæнуйнади аййевадæ, музыкæ æма æндæртæ.

Зæгъæн, райдайæн кълæсти математики киунугутæ аразгутæн си ес æнгулдзитæй гъæзтитæбæл æма нимайуни æмдзæвгитæ: музыки ахургæнæн киунугутæн – нотитæбæл, музыкалон инструменттæбæл æмдзæвгитæ, зарти дзурдтæ; фалæмбулай дуйней ахургæнæн киунугæн – æрдзæбæл, Фидибæстæбæл æмдзæвгитæ æма æндæртæ. Хузæкæнуйнади аййевадæ, дигорон æвзаг æма литератури ахургæнæн киунугутæ аразгути бон дæр æй киунугæ «Уодигага»-й испайда кæнун, кæд си сæ домæнтæн дзуапп ка дæтта, уæхæн æрмæг иссеронцæ, уæд.

Уæддæр, киунуги сæйрагдæр бунат ахæссунцæ, ести нисан исæнхæст кæнуни туххæй финст ка не ’рцудæй, фал æррæстæ сæхе гъæди райгурæг лирикон уадзевдзитæ, æмбурдгондæн æ фиццаг хаййи ка ’й, етæ. Уомæ гæсгæ, аци æмбурдгонд сæрмагондæй айдагъ сувæллæнтти, кенæ ба – комкоммæ айдагъ хестæр кари кæсгути нæ ’й.

«Уодигага»-й дуккаг хаййи, тæлмацти, стъалути нисантæй бæрæггонд уадзевдзитæ ’нцæ уруссаг поэзи æма адæмон исфæлдистадæй тæлмацгонд. Ци рауæнтæй ист æнцæ оригиналтæ, уонæми сæ еугурей авторти нæмттæ бæрæг нæ ’нцæ, æма сæ уомæ гæсгæ нæ бавдистан.

«Уодигага»-й ес зундгонд уруссаг зарти тæлмацтæ цæттæ музыки аккагæй. Е æй ахсиаг гъуддаг. Музыки ахургæнæги бон уодзæнæй пианино, фæндур кенæ ба æндæр музыкалон инструменттæй цæгъдгæй, сувæллæнттæн сæхе маддæлон æвзагбæл зарун уони. Е устур агъаз уодзæнæй кæстæртæн, цæмæй се ’взаг сæ тоги, сæ сæризунди æма бауæри æрфедар уа, æрбундорон уа æма ’й макæдбал феронх уонцæ сæ федæни царди. Нæ зæрди ма адтæй рæвдауæндони æма кæстæр кълæсти сувæллæнттæн зарти дзурдтæ нотити хæццæ раттун, фал нин, гъулæггагæн, нæ бантæстæй.

Мах архайдтан, цæмæй ескæд аци цубур уадзимисти фæрци сабийтæн сæхердигон, хумæтæг, æнцонлæдæрæн æвзагбæл лæвæрд æрцæуонцæ фалæмбулай æрдзи зонундзийнæдтæ, фалæмбулай дуйней поэтикон сорæт.

Гъазти хузи син амунд цæуй математикæ, хузæкæнуйнади аййевадæ, музыкæ. Уотемæй сувæллæнттæ цæмæдес кæнунцæ сæ фалæмбулай дардмæ. Киунуги аллихузон æрмæг син сæ зæрдити гъæуама райгурун кæна рæсугъд æнкъарæнтæ, маддæлон æвзагмæ уарзондзийнадæ, ирæзун син кæна сæ логикон гъудикæнуйнадæ, циргъзунддзийнадæ, разæнгард сæ кæна ахурмæ, райдзаст син кæна сæ «минкъий» æма сугъдæг уодтæ.

Киунугæ «Уодигага»-й рæвдауæндæтти гъомбæлгæнгутæ æма райдайæн скъолай ахургæнгутæ гъæуама иссеронцæ гъæугæ æрмæг, цæмæй сабийтæ ахур кæнонцæ: сæ ниййергутæн кадæ кæнунбæл, æрдзæ уарзунбæл, æнгарæбæл æновуд унбæл, кæстæрæн æма æнæхъаурæн агъаз кæнунбæл…»

Киунугæ «Уодигага»-й фæззинд, уойбæрцæбæл æхцæуæн иссæй адæмæн, æма уайтæккæдæр фæххæлеу æй, нуртæккæ ин исамалгæнæн дæр нæййес. Адæм ба ’й агорунцæ, фæндуй сæ цæмæй сæ кæстæртæн уа. Уомæ гæсгæ ба, зундгонд рауагъдадæ «Респект» исаразта арфиаг гъуддаг æма еци киунуги бундорбæл рауагъта хецæн киунугæ. Кæд æма «Уодигага» еу агъазиау киунугæ адтæй, уæд нур ба «Респект»-и хъæппæресæй еци киунуги хецæн хæйттæ рауагъта хецæн киунугутæй, уой дæр уæхæн хузи, цæмæй киунугæкæсгутæн, уæлдайдæр ба кæстæртæн, æнцондæр уонцæ кæсунæн.

Махмæ гæсгæ, рауагъдадæ «Респект»-и хъæппæрес хъæбæр арфиаг æй. Æма нæ зæрдæ  дарæн, сæ рауагъд киунугутæ адæми зæрдæмæ ке фæццæудзæнæнцæ, сæхецæн дæр  æма сæ кæстæртæн дæр бакæсунмæ æхцæуæн ке уодзæнæнцæ, уобæл.

Киунугутæ балхæнун æнгъезуй тукан «Лæвæрттæ. Киунугутæ»-йи Дзæуæгигъæуи Маркуси гъæунгæ, 41.