Нæ республики адæмон артисткæ ЦÆРИКЪАТИ Римæ (лæууй астæуæй), æ фарсмæ Чиколай культури Галауани адæмон театри архайæг ЕЛЕТИ Хъазбег, нæ мадтæлон æвзаг æма литератури Бони кадæн бæрæгбони мадзали æригон архайгути хæццæ.

«Нифс, лæгдзийнадæ уарзетæ, скæнтæ муггагмæ стур ном…» Малити Геуæргий аци фæдзæхст æ номдзуд æмдзæвгæ «Федог»-æй фæлтæрæй-фæлтæрмæ зундгонд æй нæ дзиллæн, ахид æй æримисæн нæ абони цардиуаги хабæртти æма нæ исонибони бæлдити фæдбæл дзубандити. Е иссæй æ сæйраг медес, нæ мадтæлон æвзаг æма литератури Бони фæдбæл 15 майи Чиколай культури Галауани ци дзиллон мадзал арæзт æрцудæй, уомæн дæр. Кæрæй-кæронмæ дæр си дессаги зæрдæмæдзæугæ бæрæгбон рауадæй. Уæлдайдæр ба уомæ гæсгæ, æма си хъæбæр ирдæй рабæрæг æй нæ уодварни аци бæрæгбони сæйрагдæр нисанеуæги ахсгиагдзийнадæ – нæ мадтæлон æвзаги дууæ къабазей – дигорон æма ирон æвзæгти æнсувæрдзийнадæ, се ’хсæн федар бастдзийнадæ æма æмцæдесондзийнадæ. Мадзали рæстæги æмхузон цитгингонд цудæнцæ Хетæгкати Къостай æма Малити Геуæргий рохс нæмттæ, райгъустæнцæ сæ исфæлдистади алæмæтдзийнади æвдесæнтæ, райзæлдæнцæ се ’нæмæлгæ поэзий рæнгъитæ.

Аци арфиаг гъуддаг арæзт æрцудæй нæ республики адæмон артисткæ, Ирæфи райони адæмон театри режиссер Цæрикъати Рими хъæппæресæй. Арфиаг ба уомæй æй, æма си фулдæр архайгутæ адтæнцæ кæстæртæ, æма уонæн аци бæрæгбон е ’хцæуæндзийнади хæццæ ма иссæй нæ Фидибæстæ дæр æма нæ адæми уодварнон хæзнадзийнадæ уарзуни, сæ сæрбæлтау æновудæй архайунмæ сæ разæнгардгæнæг æцæг урок…

Мадзали архайгутæ.

Бæрæгбон æнæгъæнæйдæр рацудæй Галауани урух тургъи, Къоста æма Геуæргийæн си фæрсæй-фарсмæ ци цитрдзæвæнтæ æвæрд ес, уони рази. Æ райдайæни æригон архайгутæ æма иуазгутæ исæвардтонцæ деденгутæ Къоста æма Геуæргий циртдзæвæнтæбæл. Уой фæсте ба райдæдта литературон-музыкалон равдист, кæци рауадæй гъæздуг æма медесгун. Дзубанди си цудæй нæ национ бæрæгбони нисанеуæги ахсгиагдзийнади туххæй. Райгъустæнцæ си нæ номдзуд поэтти æмдзæвгитæ, уæдта аллихузон музыкалон уадзимистæ дæр. Уоми хъæбæр искурдиадæгинæй сæхе бавдистонцæ Чиколай культури Галауани театралон къуари æригон архайгутæ, гъæуи скъолати ахурдзаутæ. Зæрдæмæдзæугæ рауадæй сувæллæнтти театралон студи «Саби»-йи разамонæг Пъинти-Малити Фатими радзубанди дæр. Е бакастæй, æ номдзуд æрвадæ Малити Геуæргий кадæн ци номерæн æмдзæвгæ ниффинста, уой.

Чиколай культури Галауани æригон музыканттæ.

Аци литературон-музыкалон равдисти ка архайдта, уæдта сæмæ ка кастæй, уонæн уæлдай зæрдæхцæуæн е адтæй, æма еума хатт си баруагæс æй нæ мадтæлон æвзаги æведуйгæ цитгиндзийнадæ.

Бæрæгбони мадзал исаразун бантæстæй, ку зæгъæн, æ архайгути зæрдиаг фæллойни фæрци, уæлдайдæр ба Цæрикъати Рими разæнгардгæнæг хъæппæреси фæрци. Уомæ гæсгæ ма нæ уой дæр зæгъун фæндуй, æма Рими æвæллайгæ архайд нæ адæми уодварнон хæзнадзийнадæ багъæуай кæнуни æма æ ирддæрæй райрæзти сæрбæлтау еухаттон мадзæлттæ аразунæй нæ райевгъуйуй. Нæ мадтæлон дигорон æвзаг багъæуай кæнун æма ’й парахат кæнуни гъуддаги æновуддæр архайгутæн дæр æй сæ фиццæгтæй. Режиссер еудадзугдæр аразуй тематикон мадзæлттæ æма зæрдиаг дзубандитæ æ райгурæн Ирæфи райони кæстæр фæлтæрæн, æвзурун сæмæ кæнуй мадтæлон æвзаг уарзуни æма ибæл æновуд уни тулавастдзийнадæ. Цæрикъати Рими хузæн энтузиасти фæрци дигорон æвзаг изæлуй сценæбæл, цардгъон кæнуй артистти нæуæг фæлтæрти исфæлдистади æма уотемæй дæр гъæуайгонд цæуй, куд аргъ кæмæн нæййес, уæхæн культурон хæзна.

ЦÆРИКЪАТИ Римæ

Чиколай гъæуи бæрæгбон ма нæ никкидæр еума хатт баууæндун кодта, цалинмæ сабийтæ кæсунцæ номдзуд Къоста æма Геуæргий æмдзæвгитæ, цалинмæ ма арæзт цæунцæ ауæхæн медесгун бæрæгбæнттæ, уæдмæ цæрунгъон уодзæнæй нæ мадтæлон æвзаг – нæ устур хæзнати агъазиаудæр хæзна, кæций мах гъæуама имонау кæнæн абони, багъæуай æй кæнæн исонибони фæлтæртæн.

Æма мæнæ ци мадзали фæдбæл æй нæ дзубанди, уой ахедундзийнадæ берæ ахсгиаг гъуддæгутæй агъазиау æй. Фиццагидæр, тæккæ зæрдиагдæрæй архайгутæ си кæстæртæ ке иссæнцæ, уомæй.

Баруагæс уи уæд, уотемæй æхцулæй-æхцулдæр кæндзæнæнцæ нæ мадтæлон æвзагбæл, зæрдтагон син уодзæнæй сæ цæргæ-цæрæнбæнтти. Уомæй син бафæнзуйнаг уодзæнæй Малити Геуæрги дæр æма нæ иннæ номдзуд рохситаугутæ дæр. Уонæн дæр, мадтæлон æвзаг син табугонд ке иссæй сæ сабийдоги, уомæ гæсгæ ибæл æновуд адтæнцæ, æвæллайгæй хъазауат кодтонцæ æ сæрбæлтау.

Уой фæдбæл æрхæсдзæнæн еу дæнцæ. Нæ номдзуд ахургонд æма æхсæнадон архайæг Дзагурти Губади куд имиста, уотемæй сæмæ Малити Геуæргий хæццæ се ’хсæн берæ хæттити рауайидæ дзубанди нæ мадтæлон æвзаги туххæй. Уæлдай цæстиварди сæмæ уидæ Хетæгкати Къостай «Ирон фæндыр». Уордигæй ба рахезиуонцæ дигорон æвзагмæ: «Никки ба ма 1902-1903-аг æнзти мухури фæззиндтæнцæ Гурджибети Блашкай уадзимистæ: «Сахи рæсугъд», «Дигорон уаджимистæ» æма «Æдули». Дигоронау ни ка хуæздæр дзоруй, ка ни фулдæр дзурдтæ зонуй, зæгъгæ, исбуцæутæ уийанæ, æма мæ кæддæриддæр рамолидæ Геуæрги. Уæхæн дзурдтæ ранимайидæ, æма мах сæ фулдæрей гъуди лæдæргæ дæр нæ кодтан. Еци дзубандий нихидзиуарæ рахаста æ райгурæн хуæнхаг гъæуæй, æ адæми æвзаг æма исфæлдистадæй, æ мади æхсири хæццæ, æ дзурдарæхстæй не ’хсæн каргун адæймаги хузæн бæрæг дардта, æма ин устур аргъ кодтан…»

Еци гъуддаг æримисгæй, Губади хъæбæр бахъонц кодта: «Гъе, фал, устур гъулæггагæн, еци фидтæлтиккон дзурдтæй берети феронх кодтан, дзурдуæттæмæ дæр нæ бахаудтæнцæ…»

Æма еци уавæр цæмæй исраст кæнæн, уомæн ба, баруагæс уи уæд, ахедгæ фæрæзнæ ’нцæ, мæнæ Чиколай ци литературон-музыкалон бæрæгбон арæзт æрцудæй, уæхæн мадзæлттæ, уæлдайдæр ба нæ ирæзгæ фæлтæрти разæнгард кæнуни нисанеуæгæй. Уонæн адтæй Малити Геуæргийæн æ фæдзæхст дæр:

Рохсмæ, фæсевæд, тундзетæ,

Рохсмæ цæуетæ æнгом,

Нифс, лæгдзийнадæ уарзетæ,

Скæнтæ муггагмæ стур ном.

Арвмæ мæсуг амайетæ,

Хормæ скæнетæ фæндаг,

Гъæйт, зæрдиуагæй уайетæ,

Догъи ма уотæ фæстаг!

Тари цæфсæд сæребарæ,

Мегъи сорæд æ тунтæй,

Цард мабал уæд гъезæмарæ,

Зæнхæ райзол уæд рунтæй.

Рохсмæ фæсевæд, тундзетæ,

Рохсмæ цæуетæ æнгом,

Нифс, лæгдзийнадæ уарзетæ,

Скæнтæ муггагмæ стур ном.

Малити Геуæргий аци æмдзæвгæ («Федог») æримисгæй, уой зæгъуйнаг ан, æма нæ зæрдæ дарæн, æ аци фæдзæхст нæ кæстæртæн еугуремæн дæр тæходуйаг уодзæнæй, сæ уодигъæди ахсгиагдæр менеугутæй еу исуодзæнæй, æновудæй æй æнхæст кæндзæнæнцæ, сæ фæрци нæ мадтæлон æвзаг дæр цардгъон уодзæнæй фæлтæрæй-фæлтæрмæ…

КУЦУКТИ Регинæ, Ирæфи райони культури кустуати бæрнон косæг.